\ud83c\udf0a BRYNICA W CZELADZI. DLACZEGO TA WODA NIE JEST CZYSTA?<\/p>\n
To nie jest temat na jedno proste zdanie.<\/p>\n
Brynica w Czeladzi nie jest tylko \u201ebrudn\u0105 rzek\u0105\u201d. Jest efektem dzia\u0142ania ca\u0142ego systemu: dop\u0142yw\u00f3w, kanalizacji deszczowej, dawnych teren\u00f3w przemys\u0142owych, g\u00f3rnictwa, \u015bciek\u00f3w komunalnych, w\u00f3d do\u0142owych, uregulowanego koryta i presji miejskiej z ca\u0142ej zlewni.<\/p>\n
Dlatego zanim zapytamy: \u201ekto zanieczyszcza Brynic\u0119?\u201d, trzeba najpierw zada\u0107 pytanie dok\u0142adniejsze:<\/p>\n
co dok\u0142adnie trafia do Brynicy zanim dop\u0142ynie do Czeladzi?<\/p>\n
Bo Brynica nie zaczyna si\u0119 w Czeladzi.<\/p>\n
Do naszego miasta dop\u0142ywa ju\u017c rzeka obci\u0105\u017cona tym, co dzieje si\u0119 wy\u017cej: w rejonie m.in. Piekar \u015al\u0105skich, Bobrownik, Wojkowic, Siemianowic \u015al\u0105skich, teren\u00f3w poprzemys\u0142owych oraz dop\u0142yw\u00f3w takich jak R\u00f3w Micha\u0142kowicki, Szarlejka, Wielonka czy Jaworznik.<\/p>\n
I to jest kluczowe.<\/p>\n
Je\u017celi zanieczyszczenia trafiaj\u0105 do dop\u0142yw\u00f3w powy\u017cej Czeladzi, mieszka\u0144cy Czeladzi widz\u0105 skutki u siebie. Rzeka nie zatrzymuje si\u0119 na granicy miasta. Zanieczyszczenia te\u017c nie.<\/p>\n
\ud83d\udccc CO M\u00d3WI\u0104 DOKUMENTY?<\/p>\n
Z dokument\u00f3w \u015brodowiskowych wynika, \u017ce stan w\u00f3d powierzchniowych w tym uk\u0142adzie jest z\u0142y, a jednolita cz\u0119\u015b\u0107 w\u00f3d \u201eBrynica od zbiornika Koz\u0142owa G\u00f3ra do uj\u015bcia\u201d ma ryzyko nieosi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w \u015brodowiskowych okre\u015blone jako zagro\u017cone.<\/p>\n
To oznacza, \u017ce nie m\u00f3wimy tylko o wra\u017ceniu mieszka\u0144c\u00f3w, kolorze wody, zapachu, osadzie albo pianie.<\/p>\n
M\u00f3wimy o problemie systemowym, opisanym w oficjalnych dokumentach.<\/p>\n
Jeszcze mocniejsze jest to, \u017ce Brynica przez lata utraci\u0142a naturalny charakter. W Programie Ochrony \u015arodowiska dla Czeladzi wskazano, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesny odp\u0142yw Brynicy jest w du\u017cym stopniu kszta\u0142towany przez dzia\u0142alno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, a nie tylko przez naturalne warunki hydrologiczne.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: Brynica nie funkcjonuje ju\u017c jak zwyk\u0142a, naturalna rzeka.<\/p>\n
Zosta\u0142a w\u0142\u0105czona w system miejsko-przemys\u0142owy.<\/p>\n
\ud83d\udccc DLACZEGO WODA NIE JEST CZYSTA?<\/p>\n
Na ten stan sk\u0142ada si\u0119 kilka g\u0142\u00f3wnych czynnik\u00f3w.<\/p>\n
1. DOP\u0141YWY POWY\u017bEJ CZELADZI<\/p>\n
Czelad\u017a dostaje Brynic\u0119 ju\u017c po przej\u015bciu przez du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 zlewni. Szczeg\u00f3lnie istotne s\u0105 dop\u0142ywy i rowy, kt\u00f3re mog\u0105 przenosi\u0107 zanieczyszczenia z teren\u00f3w zurbanizowanych, przemys\u0142owych i pog\u00f3rniczych.<\/p>\n
W tym kontek\u015bcie trzeba analizowa\u0107 m.in.:<\/p>\n
* R\u00f3w Micha\u0142kowicki,
\n* Szarlejk\u0119,
\n* Wielonk\u0119,
\n* Jaworznik,
\n* rowy z rejon\u00f3w przemys\u0142owych i poprzemys\u0142owych.<\/p>\n
To nie znaczy, \u017ce ka\u017cdy z tych ciek\u00f3w zawsze i w takim samym stopniu zanieczyszcza Brynic\u0119. To znaczy, \u017ce ka\u017cdy z nich jest potencjalnym elementem uk\u0142adu, kt\u00f3ry nale\u017cy bada\u0107, monitorowa\u0107 i rozlicza\u0107 na podstawie danych.<\/p>\n
2. R\u00d3W MICHA\u0141KOWICKI<\/p>\n
Dla Czeladzi R\u00f3w Micha\u0142kowicki jest punktem szczeg\u00f3lnie wa\u017cnym. To w\u0142a\u015bnie przez ten uk\u0142ad w 2024 r., po po\u017carze sk\u0142adowiska odpad\u00f3w chemicznych w Siemianowicach \u015al\u0105skich, zanieczyszczenia mog\u0142y przedostawa\u0107 si\u0119 dalej do Brynicy.<\/p>\n
Wtedy instytucje pa\u0144stwowe komunikowa\u0142y ograniczenia dotycz\u0105ce przebywania nad rzek\u0105 poni\u017cej wylotu Rowu Micha\u0142kowickiego, a WIO\u015a prowadzi\u0142 monitoring interwencyjny r\u00f3wnie\u017c w rejonie Czeladzi.<\/p>\n
Ten przyk\u0142ad pokazuje jedno: problem, kt\u00f3ry powstaje poza Czeladzi\u0105, mo\u017ce bardzo szybko sta\u0107 si\u0119 problemem Czeladzi.<\/p>\n
3. \u015aCIEKI KOMUNALNE I PRZEMYS\u0141OWE<\/p>\n
W dokumentach dotycz\u0105cych Brynicy wskazuje si\u0119 na wp\u0142yw gospodarki komunalnej i przemys\u0142u. To bardzo szeroka kategoria.<\/p>\n
Mo\u017ce obejmowa\u0107 legalnie oczyszczone \u015bcieki, zrzuty przemys\u0142owe, kanalizacj\u0119, przelewy, awarie, przeci\u0105\u017cenia systemu albo historyczne skutki dzia\u0142alno\u015bci zak\u0142ad\u00f3w.<\/p>\n
Warto podkre\u015bli\u0107 jedn\u0105 rzecz: legalny zrzut \u015bciek\u00f3w oczyszczonych nie oznacza automatycznie nielegalnego dzia\u0142ania. Ale nawet \u015bcieki oczyszczone pozostaj\u0105 obci\u0105\u017ceniem dla rzeki, zw\u0142aszcza wtedy, gdy naturalny przep\u0142yw jest niski.<\/p>\n
Im mniej naturalnej wody w rzece, tym wi\u0119ksze znaczenie ma ka\u017cdy dop\u0142yw, ka\u017cdy wylot i ka\u017cde obci\u0105\u017cenie chemiczne lub biologiczne.<\/p>\n
4. WODY DO\u0141OWE I DZIEDZICTWO G\u00d3RNICZE<\/p>\n
Brynica p\u0142ynie przez obszar silnie przekszta\u0142cony przez g\u00f3rnictwo i przemys\u0142. W dokumentach pojawiaj\u0105 si\u0119 odniesienia do dawnych kopal\u0144 w\u0119gla kamiennego oraz rud cynku i o\u0142owiu, a tak\u017ce do w\u00f3d do\u0142owych.<\/p>\n
To jest bardzo wa\u017cne.<\/p>\n
Problem Brynicy nie powsta\u0142 wczoraj. To efekt kilkudziesi\u0119ciu lat funkcjonowania regionu jako obszaru przemys\u0142owego, g\u00f3rniczego i silnie zurbanizowanego.<\/p>\n
Dzisiaj mo\u017cemy nie widzie\u0107 ju\u017c wszystkich dawnych zak\u0142ad\u00f3w, szyb\u00f3w, osadnik\u00f3w i wyrobisk. Ale ich wp\u0142yw na \u015brodowisko wodne mo\u017ce nadal istnie\u0107.<\/p>\n
5. KANALIZACJA DESZCZOWA<\/p>\n
Woda deszczowa w mie\u015bcie nie jest \u201eczyst\u0105 wod\u0105 z nieba\u201d, kiedy sp\u0142ywa z ulic, parking\u00f3w, plac\u00f3w, chodnik\u00f3w, dach\u00f3w, stacji paliw czy teren\u00f3w us\u0142ugowych.<\/p>\n
Po drodze zbiera:<\/p>\n
* py\u0142,
\n* oleje,
\n* paliwa,
\n* \u015bcier z opon,
\n* metale z hamulc\u00f3w,
\n* s\u00f3l drogow\u0105,
\n* zanieczyszczenia z jezdni,
\n* odpady organiczne,
\n* mikroodpady z przestrzeni miejskiej.<\/p>\n
Je\u017celi taka woda trafia do rzeki bez odpowiedniego podczyszczenia, Brynica staje si\u0119 odbiornikiem ca\u0142ego miejskiego sp\u0142ywu.<\/p>\n
Dlatego tak wa\u017cne s\u0105 pytania o separatory, osadniki, urz\u0105dzenia podczyszczaj\u0105ce i map\u0119 wylot\u00f3w kanalizacji deszczowej.<\/p>\n
6. BETONOWE KORYTO I WA\u0141Y<\/p>\n
Brynica w Czeladzi jest rzek\u0105 silnie uregulowan\u0105. Betonowe dno, umocnione brzegi i wa\u0142y maj\u0105 znaczenie techniczne, ale \u015brodowiskowo ograniczaj\u0105 naturalne procesy samooczyszczania.<\/p>\n
Naturalna rzeka ma ro\u015blinno\u015b\u0107, stref\u0119 brzegow\u0105, meandry, osady, mikroorganizmy, kontakt z dolin\u0105 i r\u00f3\u017cnorodne siedliska.<\/p>\n
Rzeka zamieniona w techniczne koryto dzia\u0142a inaczej.<\/p>\n
M\u00f3wi\u0105c prosto: im bardziej rzeka przypomina kana\u0142, tym trudniej oczekiwa\u0107, \u017ce b\u0119dzie funkcjonowa\u0107 jak zdrowy ekosystem.<\/p>\n
\ud83d\udccc CZY MO\u017bNA DZI\u015a WSKAZA\u0106 JEDNEGO WINNEGO?<\/p>\n
Nie.<\/p>\n
I trzeba to powiedzie\u0107 uczciwie.<\/p>\n
Na obecnym etapie nie powinno si\u0119 wskazywa\u0107 jednego konkretnego \u201ewinnego\u201d bez pe\u0142nej dokumentacji, wynik\u00f3w bada\u0144, pozwole\u0144 wodnoprawnych i mapy wylot\u00f3w.<\/p>\n
Ale mo\u017cna powiedzie\u0107 co\u015b innego: Brynica w Czeladzi jest pod wp\u0142ywem wielu presji naraz.<\/p>\n
To s\u0105 presje:<\/p>\n
* komunalne,
\n* przemys\u0142owe,
\n* pog\u00f3rnicze,
\n* hydrologiczne,
\n* deszczowe,
\n* infrastrukturalne,
\n* historyczne,
\n* mi\u0119dzygminne.<\/p>\n
Dlatego ten temat wymaga analizy systemowej, a nie emocjonalnej.<\/p>\n
\ud83d\udccc JAKIE PYTANIA POWINNI\u015aMY ZADA\u0106?<\/p>\n
Jako mieszka\u0144cy mamy prawo zapyta\u0107:<\/p>\n
1. Gdzie znajduj\u0105 si\u0119 wszystkie wyloty do Brynicy na terenie Czeladzi?<\/p>\n
2. Kto odpowiada za ka\u017cdy z tych wylot\u00f3w?<\/p>\n
3. Kto ma pozwolenia wodnoprawne na odprowadzanie w\u00f3d lub \u015bciek\u00f3w do Brynicy i jej dop\u0142yw\u00f3w?<\/p>\n
4. Czy przy wylotach dzia\u0142aj\u0105 separatory i urz\u0105dzenia podczyszczaj\u0105ce?<\/p>\n
5. Jak cz\u0119sto s\u0105 kontrolowane?<\/p>\n
6. Czy s\u0105 publicznie dost\u0119pne wyniki bada\u0144 jako\u015bci wody?<\/p>\n
7. Czy badana jest Brynica przed Czeladzi\u0105, w Czeladzi i za Czeladzi\u0105?<\/p>\n
8. Ile zanieczyszcze\u0144 przychodzi do miasta z g\u00f3ry rzeki?<\/p>\n
9. Ile dok\u0142adamy lokalnie?<\/p>\n
10. Czy miasto posiada aktualn\u0105 map\u0119 ryzyk \u015brodowiskowych dla Brynicy?<\/p>\n
11. Czy s\u0105 kontrolowane zbiorniki bezodp\u0142ywowe i przydomowe oczyszczalnie?<\/p>\n
12. Czy mieszka\u0144cy mog\u0105 zobaczy\u0107 pe\u0142ne dane, a nie tylko og\u00f3lne zapewnienia?<\/p>\n
To s\u0105 pytania techniczne. Nie personalne. Nie polityczne. Nie emocjonalne.<\/p>\n
To s\u0105 normalne pytania obywatelskie o rzek\u0119, kt\u00f3ra przep\u0142ywa przez miasto.<\/p>\n
\ud83d\udccc BRYNICA JAKO TEST JAWNO\u015aCI<\/p>\n
Brynica jest dzisiaj testem jako\u015bci zarz\u0105dzania.<\/p>\n
Nie tylko \u015brodowiskiem, ale te\u017c informacj\u0105.<\/p>\n
Bo w nowoczesnym mie\u015bcie mieszka\u0144cy powinni wiedzie\u0107:<\/p>\n
* jaka jest jako\u015b\u0107 wody,
\n* kto j\u0105 bada,
\n* gdzie s\u0105 wyloty,
\n* kto za nie odpowiada,
\n* jakie s\u0105 pozwolenia,
\n* jakie s\u0105 wyniki kontroli,
\n* co wynika z dokument\u00f3w,
\n* jakie dzia\u0142ania s\u0105 planowane.<\/p>\n
Nie wystarczy powiedzie\u0107: \u201es\u0142u\u017cby monitoruj\u0105 sytuacj\u0119\u201d.<\/p>\n
Mieszka\u0144cy maj\u0105 prawo do danych.<\/p>\n
\ud83d\udccc CO DALEJ?<\/p>\n
W Czeladzi TV b\u0119dziemy ten temat analizowa\u0107 dalej. Spokojnie, rzeczowo i na dokumentach.<\/p>\n
Nie po to, \u017ceby szuka\u0107 \u0142atwego winnego.<\/p>\n
Po to, \u017ceby odpowiedzie\u0107 na najwa\u017cniejsze pytanie:<\/p>\n
czy Brynica w Czeladzi jest tylko problemem naturalnym, czy raczej skutkiem wieloletniego traktowania rzeki jako technicznego odbiornika dla ca\u0142ej zlewni?<\/p>\n
Na dzi\u015b wszystko wskazuje na to drugie.<\/p>\n
Brynica nie jest brudna przez przypadek.<\/p>\n
Jest brudna, bo przez dekady dzia\u0142a\u0142 wok\u00f3\u0142 niej ca\u0142y system: przemys\u0142, g\u00f3rnictwo, kanalizacja, deszcz\u00f3wka, dop\u0142ywy, betonowe koryto i s\u0142aby dost\u0119p mieszka\u0144c\u00f3w do pe\u0142nej informacji.<\/p>\n
I w\u0142a\u015bnie dlatego trzeba o tym m\u00f3wi\u0107.<\/p>\n
Nie krzykiem.<\/p>\n
Dokumentami.<\/p>\n
\u0179r\u00f3d\u0142a do dalszej analizy:<\/p>\n
* Program Ochrony \u015arodowiska dla Gminy Czelad\u017a na lata 2025-2028,
\n* karta JCWP \u201eBrynica od zbiornika Koz\u0142owa G\u00f3ra do uj\u015bcia\u201d,
\n* komunikaty W\u00f3d Polskich po zdarzeniu w Siemianowicach \u015al\u0105skich,
\n* komunikaty WIO\u015a Katowice dotycz\u0105ce monitoringu Brynicy,
\n* dokumenty dotycz\u0105ce gospodarki wodnej i kanalizacji deszczowej w zlewni Brynicy.<\/p>\n
#WCzeladziTV #Czelad\u017a #Brynica #Woda #\u015arodowisko #Ekologia #Jawno\u015b\u0107 #InformacjaPubliczna #Samorz\u0105d #KontrolaObywatelska #Zag\u0142\u0119bie #WodyPolskie #WIO\u015a #GospodarkaWodna<\/p>\n