Dom Ludowy na Saturnie – od centrum \u017cycia do ruiny<\/p>\n
S\u0105 w Czeladzi miejsca, kt\u00f3re m\u00f3wi\u0105 o historii miasta wi\u0119cej ni\u017c niejeden podr\u0119cznik. Jednym z nich jest dawny Dom Ludowy na Saturnie przy dzisiejszej ul. 21 Listopada 10. To nie by\u0142 zwyk\u0142y budynek. Przez lata by\u0142 jednym z najwa\u017cniejszych punkt\u00f3w \u017cycia spo\u0142ecznego, kulturalnego i o\u015bwiatowego w tej cz\u0119\u015bci miasta.<\/p>\n
Trzeba to powiedzie\u0107 wprost: wiele os\u00f3b pami\u0119ta to miejsce jako dawny dom kultury kopalni Saturn, ale jego historia jest du\u017co starsza. W \u017ar\u00f3d\u0142ach pojawiaj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne nazwy tego obiektu – od Gospody Saturnowskiej, przez Dom Ludowy, po p\u00f3\u017aniejszy Dom Kultury. Po wojnie, w latach 1945-1976, dzia\u0142a\u0142 tam w\u0142a\u015bnie Dom Kultury kopalni \u201eSaturn\u201d, p\u00f3\u017aniej \u201eCzerwona Gwardia\u201d.<\/p>\n
Co wa\u017cne, sam budynek jest starszy ni\u017c jego powojenna funkcja. Dokumenty miejskie wskazuj\u0105, \u017ce zosta\u0142 wzniesiony w latach 1907-1908, natomiast \u017ar\u00f3d\u0142a historyczne wi\u0105\u017c\u0105 pe\u0142ne funkcjonowanie Domu Ludowego najp\u00f3\u017aniej z rokiem 1910. Najuczciwiej wi\u0119c napisa\u0107 tak: gmach powsta\u0142 na prze\u0142omie lat 1907-1908, a jako Dom Ludowy dzia\u0142a\u0142 ju\u017c na pewno na pocz\u0105tku drugiej dekady XX wieku.<\/p>\n
To miejsce naprawd\u0119 \u017cy\u0142o. Dzia\u0142a\u0142y tu organizacje spo\u0142eczne, o\u015bwiatowe i patriotyczne. W \u017ar\u00f3d\u0142ach pojawiaj\u0105 si\u0119 m.in. orkiestra d\u0119ta kopalni \u201eSaturn\u201d, Towarzystwo Abstynent\u00f3w \u201ePrzysz\u0142o\u015b\u0107\u201d, Towarzystwo Artystyczne, \u201eSok\u00f3\u0142\u201d, harcerstwo, biblioteka, czytelnia i dzia\u0142alno\u015b\u0107 odczytowa. Dom Ludowy by\u0142 po prostu sercem spo\u0142ecznego Saturnu.<\/p>\n
I w\u0142a\u015bnie dlatego dzisiejszy obraz tego miejsca tak mocno uderza. M\u00f3wimy nie o przypadkowej ruinie, ale o obiekcie, kt\u00f3ry by\u0142 cz\u0119\u015bci\u0105 to\u017csamo\u015bci Czeladzi. Miasto samo wskazuje w swoich dokumentach, \u017ce budynek jest od lat nieu\u017cytkowany, znajduje si\u0119 w bardzo z\u0142ym stanie technicznym, a w 2022 roku dosz\u0142o tam do katastrofy budowlanej zwi\u0105zanej z zawaleniem cz\u0119\u015bci dachu.<\/p>\n
To jeden z tych zabytk\u00f3w, przy kt\u00f3rych warto zada\u0107 proste pytanie: czy Czelad\u017a chce jeszcze ratowa\u0107 w\u0142asn\u0105 pami\u0119\u0107, czy tylko j\u0105 opisywa\u0107 w czasie przesz\u0142ym?<\/p>\n
Bibliografia:<\/p>\n
W\u0142adys\u0142aw Kwa\u015bniak, Dom Ludowy na Saturnie, \u201eZeszyty Czeladzkie\u201d, nr 7\/2000.
\nUchwa\u0142a nr LXXX\/1074\/2024 Rady Miejskiej w Czeladzi oraz materia\u0142y planistyczne miasta dotycz\u0105ce Starej Kolonii i dawnego Domu Ludowego.
\nZdj\u0119cie: Dziennik Zachodni
\n#Czelad\u017a #wCzeladziTV #DomLudowy #Saturn #StaraKolonia #ZabytkiCzeladzi #HistoriaCzeladzi #CzeladzkieZabytki #Dziedzictwo #\u015al\u0105sk #Zag\u0142\u0119bie #KopalniaSaturn #DomKultury #LokalnaHistoria #RatujmyZabytki #Architektura #To\u017csamo\u015b\u0107Miasta #CzeladzkieHistorie<\/p>\n