Jak dawniej obchodzono Wielkanoc w Czeladzi? To by\u0142y \u015bwi\u0119ta naprawd\u0119 prze\u017cywane<\/p>\n
Dzi\u015b Wielkanoc wielu osobom kojarzy si\u0119 g\u0142\u00f3wnie ze \u015bwi\u0119conk\u0105, \u015bniadaniem i wolnym poniedzia\u0142kiem. Ale kiedy\u015b wygl\u0105da\u0142o to zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n
W dawnej Czeladzi Wielkanoc nie zaczyna\u0142a si\u0119 od koszyczka. Zaczyna\u0142a si\u0119 du\u017co wcze\u015bniej – od postu, wyrzecze\u0144 i porz\u0105dkowania codziennego \u017cycia pod rytm \u015bwi\u0105t.<\/p>\n
Z lokalnych opracowa\u0144 wynika, \u017ce Popielec i ca\u0142y Wielki Post traktowano bardzo powa\u017cnie. Ograniczano jedzenie, rezygnowano z mi\u0119sa i w\u0119dlin, a na sto\u0142ach cz\u0119sto pojawia\u0142 si\u0119 \u017cur. Nie chodzi\u0142o tylko o jedzenie. Ograniczano te\u017c zabawy, muzyk\u0119 i zwyk\u0142e codzienne przyjemno\u015bci.<\/p>\n
To pokazuje jedn\u0105 rzecz bardzo wyra\u017anie – dawniej \u015bwi\u0119ta nie by\u0142y dodatkiem do codzienno\u015bci. To codzienno\u015b\u0107 by\u0142a podporz\u0105dkowana \u015bwi\u0119tom.<\/p>\n
Wielka Sobota r\u00f3wnie\u017c wygl\u0105da\u0142a inaczej ni\u017c dzi\u015b. \u015awi\u0119cono nie tylko ma\u0142y koszyczek, ale cz\u0119sto ca\u0142e jedzenie przygotowane na \u015bwi\u0119ta. U bogatszych gospodarzy ksi\u0105dz przychodzi\u0142 nawet do domu, gdzie czeka\u0142y ju\u017c chleby, jajka, kie\u0142basy, mi\u0119sa i ciasta. Samo \u015bwi\u0119cone dekorowano zieleni\u0105, baziami i ga\u0142\u0105zkami.<\/p>\n
Potem przychodzi\u0142a rezurekcja – centralny moment \u015bwi\u0105t. Dopiero po niej zaczyna\u0142o si\u0119 rodzinne \u015bwi\u0119towanie. By\u0142o wsp\u00f3lne \u015bniadanie, dzielenie si\u0119 jajkiem, \u017cyczenia i st\u00f3\u0142, kt\u00f3ry po d\u0142ugim po\u015bcie oznacza\u0142 prawdziw\u0105 obfito\u015b\u0107.<\/p>\n
Co ciekawe, po\u015bwi\u0119cone jedzenie traktowano z ogromnym szacunkiem. Nie wyrzucano go byle gdzie. Resztki zakopywano albo palono. Dzi\u015b mo\u017ce brzmie\u0107 to surowo, ale kiedy\u015b by\u0142o czym\u015b naturalnym – skoro co\u015b zosta\u0142o po\u015bwi\u0119cone, trzeba by\u0142o traktowa\u0107 to powa\u017cnie.<\/p>\n
I jeszcze Lany Poniedzia\u0142ek. Dawniej to nie by\u0142o symboliczne pokropienie wod\u0105 dla \u017cartu. To by\u0142 \u017cywy, mocny zwyczaj. Odwiedzano rodzin\u0119 i znajomych, kropiono kobiety perfumami, a p\u00f3\u017aniej w ruch sz\u0142a ju\u017c woda – i to bez wi\u0119kszej lito\u015bci.<\/p>\n
W samych \u201eZeszytach Czeladzkich\u201d nie ma jednego du\u017cego tekstu wprost opisuj\u0105cego ca\u0142\u0105 dawn\u0105 Wielkanoc w Czeladzi, ale s\u0105 \u015blady pokazuj\u0105ce, jak wa\u017cne miejsce zajmowa\u0142y \u015bwi\u0119ta wielkanocne w \u017cyciu religijnym i wsp\u00f3lnotowym miasta. Pe\u0142niejszy obraz daj\u0105 lokalne opracowania historyczne po\u015bwi\u0119cone dziejom Czeladzi.<\/p>\n
Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c – dawna Wielkanoc w Czeladzi by\u0142a bardziej wymagaj\u0105ca, bardziej wsp\u00f3lnotowa i bardziej prze\u017cywana ni\u017c dzi\u015b. Najpierw by\u0142 post. Potem \u015bwi\u0119cenie pokarm\u00f3w. Nast\u0119pnie rezurekcja, rodzinne \u015bniadanie i \u015bmigus-dyngus, kt\u00f3ry naprawd\u0119 oznacza\u0142 lanie wod\u0105.<\/p>\n
I mo\u017ce w\u0142a\u015bnie dlatego te \u015bwi\u0119ta mia\u0142y kiedy\u015b a\u017c tak\u0105 wag\u0119.<\/p>\n
A jak to wygl\u0105da\u0142o u Waszych dziadk\u00f3w albo pradziadk\u00f3w? Pami\u0119tacie jeszcze jakie\u015b wielkanocne zwyczaje z Czeladzi albo Zag\u0142\u0119bia?<\/p>\n
Bibliografia:<\/p>\n
Marek Mrozowski, Gra\u017cyna Str\u0105czek, Iwona Szaleniec, Czelad\u017a, Czelad\u017a 2002.
\nJ\u00f3zef \u0141y\u017cwi\u0144ski, \u201eCzelad\u017a w dokumentach \u015bwi\u0119topietrza\u201d, w: Zeszyty Czeladzkie, nr 7\/2000.
\nAnna Wa\u0142ek, Bibliografia Czeladzi 1937-2008, Miejska Biblioteka Publiczna w Czeladzi.<\/p>\n
#WCzeladziTV #Czelad\u017a #Wielkanoc #HistoriaCzeladzi #ZeszytyCzeladzkie #DawnaCzelad\u017a #Tradycja #\u015awi\u0119taWielkanocne #LokalnaHistoria #Czeladzianie<\/p>\n