Kino Uciecha w Czeladzi – ile jeszcze b\u0119dziemy udawa\u0107, \u017ce nic si\u0119 nie da?<\/p>\n
Dawne kino Uciecha przy ul. 1 Maja 28 nie jest zwyk\u0142ym opuszczonym budynkiem. To zabytek wpisany do rejestru. Nie m\u00f3wimy wi\u0119c o dowolnej prywatnej nieruchomo\u015bci, tylko o obiekcie, kt\u00f3ry ma znaczenie dla historii miasta i kt\u00f3ry podlega szczeg\u00f3lnej ochronie. Jednocze\u015bnie z publicznych dokument\u00f3w miasta wynika, \u017ce obiekt pozostaje w r\u0119kach prywatnych, a gmina – mimo pojawiaj\u0105cych si\u0119 rozm\u00f3w – nie dokona\u0142a \u017cadnej czynno\u015bci prawnej prowadz\u0105cej do jego nabycia.<\/p>\n
To wa\u017cne, bo od lat w debacie publicznej kr\u0105\u017cy wygodne zdanie: \u201emiasto nic nie mo\u017ce, bo to prywatne\u201d. To tylko cz\u0119\u015b\u0107 prawdy. Miasto rzeczywi\u015bcie nie mo\u017ce po prostu wej\u015b\u0107 w\u0142a\u015bcicielowi na teren i przej\u0105\u0107 budynku, bo tak chce. Ale to nie znaczy, \u017ce nic nie mo\u017ce. Przeciwnie – prawo przewiduje kilka r\u00f3\u017cnych modeli dzia\u0142ania, od mi\u0119kkich po bardzo twarde. Problem polega raczej na tym, \u017ce trzeba chcie\u0107 z nich skorzysta\u0107 i wzi\u0105\u0107 za to polityczn\u0105 oraz administracyjn\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/p>\n
Model pierwszy – wykup po negocjacjach<\/p>\n
Najprostsza droga to zwyk\u0142y wykup. Burmistrz prowadzi rozmowy, przygotowuje wycen\u0119, zabezpiecza \u015brodki i przedstawia radzie konkretny projekt nabycia. Z dokument\u00f3w miejskich wynika, \u017ce taka \u015bcie\u017cka by\u0142a rozwa\u017cana, ale nie dosz\u0142o do \u017cadnej czynno\u015bci prawnej. Czyli formalnie temat istnieje, ale nie zosta\u0142 dowieziony do ko\u0144ca. To jest model najmniej konfliktowy, ale wymaga woli po obu stronach i pieni\u0119dzy w bud\u017cecie.<\/p>\n
Model drugi – gotowo\u015b\u0107 do pierwokupu<\/p>\n
Je\u017celi w\u0142a\u015bciciel zdecyduje si\u0119 sprzeda\u0107 nieruchomo\u015b\u0107 wpisan\u0105 do rejestru zabytk\u00f3w, gminie przys\u0142uguje prawo pierwokupu. Ustawa o gospodarce nieruchomo\u015bciami wskazuje wprost nieruchomo\u015b\u0107 wpisan\u0105 do rejestru zabytk\u00f3w jako przypadek, w kt\u00f3rym dzia\u0142a ten mechanizm, a prawo wykonuje w\u00f3jt, burmistrz albo prezydent miasta. To oznacza, \u017ce miasto nie mo\u017ce w\u0142a\u015bciciela zmusi\u0107 do sprzeda\u017cy, ale mo\u017ce by\u0107 prawnie i finansowo gotowe, \u017ceby wej\u015b\u0107 w miejsce kupuj\u0105cego, je\u017celi transakcja ruszy. Problem w praktyce polega na tym, \u017ce do tego trzeba mie\u0107 przygotowan\u0105 strategi\u0119, \u015brodki i determinacj\u0119, a nie tylko komentarz, \u017ce \u201ezobaczymy\u201d.<\/p>\n
Model trzeci – twardy nacisk na w\u0142a\u015bciciela przez konserwatora i nadz\u00f3r budowlany<\/p>\n
Tu ko\u0144czy si\u0119 wygodne opowiadanie, \u017ce \u201eto prywatne, wi\u0119c nic nie da si\u0119 zrobi\u0107\u201d. Ustawa o ochronie zabytk\u00f3w stanowi, \u017ce to w\u0142a\u015bciciel albo posiadacz ma obowi\u0105zek zabezpieczenia i utrzymania zabytku w jak najlepszym stanie. Je\u017celi zabytek wpisany do rejestru jest zagro\u017cony zniszczeniem albo istotnym uszkodzeniem, wojew\u00f3dzki konserwator zabytk\u00f3w mo\u017ce wyda\u0107 decyzj\u0119 nakazuj\u0105c\u0105 przeprowadzenie prac konserwatorskich lub rob\u00f3t budowlanych. Je\u017celi obowi\u0105zek nie zostanie wykonany, ustawa przewiduje wykonanie zast\u0119pcze, a wierzytelno\u015b\u0107 Skarbu Pa\u0144stwa mo\u017ce zosta\u0107 zabezpieczona hipotek\u0105 przymusow\u0105 na nieruchomo\u015bci. To ju\u017c nie jest pro\u015bba. To realny instrument przymusu.<\/p>\n
R\u00f3wnolegle dzia\u0142a Prawo budowlane. W\u0142a\u015bciciel lub zarz\u0105dca ma obowi\u0105zek utrzymywa\u0107 obiekt w nale\u017cytym stanie technicznym i estetycznym. Je\u017celi obiekt jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo oszpeca otoczenie, w\u0142a\u015bciwy organ wydaje decyzj\u0119 nakazuj\u0105c\u0105 usuni\u0119cie nieprawid\u0142owo\u015bci. W pierwszej instancji nale\u017c\u0105 tu kompetencje powiatowego inspektora nadzoru budowlanego. Innymi s\u0142owy: nawet je\u015bli miasto nie jest w\u0142a\u015bcicielem, mo\u017ce uruchamia\u0107 i egzekwowa\u0107 dzia\u0142ania przez te instytucje, zamiast bez ko\u0144ca rozk\u0142ada\u0107 r\u0119ce.<\/p>\n
Co istotne, z protoko\u0142u komisji z kwietnia 2024 r. wynika, \u017ce w\u0142a\u015bcicielom ju\u017c narzucono prace zabezpieczaj\u0105ce. Czyli nie jeste\u015bmy na etapie \u201eczy da si\u0119 co\u015b zrobi\u0107\u201d, tylko na etapie \u201edlaczego to nie jest ci\u015bni\u0119te dalej z pe\u0142n\u0105 konsekwencj\u0105\u201d.<\/p>\n
Model czwarty – ratowanie obiektu z udzia\u0142em pieni\u0119dzy publicznych<\/p>\n
Miasto ma te\u017c mi\u0119ksze narz\u0119dzie: system dotacyjny dla zabytk\u00f3w, kt\u00f3re nie stanowi\u0105 w\u0142asno\u015bci gminy. Uchwa\u0142a rady miejskiej z 2023 r. przewiduje dotacje na prace konserwatorskie, restauratorskie i roboty budowlane przy zabytkach wpisanych do rejestru, po z\u0142o\u017ceniu wniosku przez w\u0142a\u015bciciela lub posiadacza do burmistrza. To nie zast\u0119puje przymusu administracyjnego, ale mo\u017ce by\u0107 cz\u0119\u015bci\u0105 sensownego modelu: miasto m\u00f3wi w\u0142a\u015bcicielowi wprost – albo wchodzicie w realny harmonogram ratowania obiektu, albo uruchamiamy twarde instrumenty konserwatorskie i budowlane.<\/p>\n
Model pi\u0105ty – tryb nadzwyczajny: zabezpieczenie, a w ostateczno\u015bci wyw\u0142aszczenie<\/p>\n
To ju\u017c jest wariant ci\u0119\u017cki, ale istnieje. Ustawa o ochronie zabytk\u00f3w przewiduje, \u017ce przy zagro\u017ceniu dla zabytku nieruchomego starosta, na wniosek wojew\u00f3dzkiego konserwatora zabytk\u00f3w, mo\u017ce wyda\u0107 decyzj\u0119 o zabezpieczeniu zabytku w formie czasowego zaj\u0119cia do czasu usuni\u0119cia zagro\u017cenia. Je\u017celi za\u015b usuni\u0119cie zagro\u017cenia nie jest mo\u017cliwe, zabytek nieruchomy mo\u017ce zosta\u0107 – na wniosek wojew\u00f3dzkiego konserwatora – wyw\u0142aszczony przez starost\u0119 na rzecz Skarbu Pa\u0144stwa lub gminy. Z kolei ustawa o gospodarce nieruchomo\u015bciami wskazuje opiek\u0119 nad nieruchomo\u015bciami stanowi\u0105cymi zabytki jako cel publiczny i dopuszcza wyw\u0142aszczenie wtedy, gdy celu publicznego nie da si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 inaczej i praw nie mo\u017cna naby\u0107 umownie. To nie jest \u015bcie\u017cka na pierwszy dzie\u0144, ale to te\u017c nie jest fikcja prawna. To realna ostateczno\u015b\u0107 przewidziana przez ustaw\u0119.<\/p>\n
Dlaczego wi\u0119c jeste\u015bmy bierni?<\/p>\n
Tu oddzielmy fakty od oceny. Fakty s\u0105 takie: Uciecha jest zabytkiem, jest prywatna, gmina jej nie kupi\u0142a, w\u0142a\u015bcicielom narzucono prace zabezpieczaj\u0105ce, a prawo przewiduje kilka \u015bcie\u017cek dzia\u0142ania. To wynika z dokument\u00f3w i ustaw.<\/p>\n
Moja ocena jest taka: bierno\u015b\u0107 nie wynika z braku narz\u0119dzi, tylko z braku decyzji, kto ma wzi\u0105\u0107 temat na siebie i doprowadzi\u0107 go do ko\u0144ca. Najwygodniej powiedzie\u0107: \u201eprywatne, wi\u0119c nic nie mo\u017cemy\u201d. Tyle \u017ce to nieprawda. Mo\u017cna negocjowa\u0107 wykup. Mo\u017cna by\u0107 gotowym do pierwokupu. Mo\u017cna dociska\u0107 w\u0142a\u015bciciela przez wojew\u00f3dzkiego konserwatora i PINB. Mo\u017cna zaoferowa\u0107 dotacj\u0119 powi\u0105zan\u0105 z harmonogramem naprawczym. Mo\u017cna w skrajnej sytuacji i\u015b\u0107 w tryb zabezpieczenia, a nawet wyw\u0142aszczenia. To wszystko istnieje w systemie prawa. Je\u017celi mimo to przez lata nic istotnego si\u0119 nie dzieje, to problemem nie jest brak podstaw prawnych. Problemem jest brak woli, konsekwencji albo odwagi do wej\u015bcia w sp\u00f3r z w\u0142a\u015bcicielem i dowiezienia sprawy do ko\u0144ca.<\/p>\n
Co nale\u017ca\u0142oby zrobi\u0107 teraz?<\/p>\n
Najrozs\u0105dniejszy model dla Czeladzi wygl\u0105da\u0142by tak: po pierwsze publiczna informacja, jaki jest aktualny stan wykonania narzuconych prac zabezpieczaj\u0105cych. Po drugie wyznaczenie w\u0142a\u015bcicielom konkretnego, jawnego harmonogramu dzia\u0142a\u0144. Po trzecie r\u00f3wnoleg\u0142e uruchomienie \u015bcie\u017cki rozm\u00f3w o wykupie i analiza gotowo\u015bci bud\u017cetowej na wypadek sprzeda\u017cy. Po czwarte przygotowanie wariantu awaryjnego z udzia\u0142em wojew\u00f3dzkiego konserwatora, PINB i starosty, je\u015bli w\u0142a\u015bciciele dalej b\u0119d\u0105 zwleka\u0107. To by\u0142by plan powa\u017cny. Wszystko inne to zarz\u0105dzanie stagnacj\u0105.<\/p>\n
Bo dzi\u015b pytanie nie brzmi ju\u017c: czy da si\u0119 co\u015b zrobi\u0107 z Uciech\u0105?
\nPytanie brzmi: kto w Czeladzi wreszcie we\u017amie odpowiedzialno\u015b\u0107, \u017ceby to zrobi\u0107?<\/p>\n
#Czelad\u017a #KinoUciecha #Uciecha #Zabytek #Zabytki #HistoriaCzeladzi #CzeladzkieZabytki #Dziedzictwo #OchronaZabytk\u00f3w #Rewitalizacja #Samorz\u0105d #Miasto #\u015al\u0105skie #Zag\u0142\u0119bie #Lokalnie #SprawyMiasta #CoDalejZUciech\u0105 #Ratowa\u0107Uciech\u0119 #Czelad\u017aPyta #WCzeladziTV #PytamBoMamPrawo<\/p>\n