\ud83d\udd6f\ufe0f 1 marca. Pami\u0119\u0107, kt\u00f3ra w Zag\u0142\u0119biu ma swoj\u0105 specyfik\u0119 \ud83c\uddf5\ud83c\uddf1<\/p>\n
Gdy dzi\u015b m\u00f3wimy o \u017bo\u0142nierzach Wykl\u0119tych, cz\u0119sto widzimy obrazy le\u015bnych oddzia\u0142\u00f3w z Podlasia czy Lubelszczyzny. Zag\u0142\u0119bie D\u0105browskie wygl\u0105da\u0142o inaczej. Tu nie by\u0142o g\u0119stych las\u00f3w. By\u0142y kopalnie, huty, osiedla robotnicze i miasta, w kt\u00f3rych ka\u017cda twarz by\u0142a komu\u015b znana. A jednak r\u00f3wnie\u017c tutaj po 1945 roku toczy\u0142a si\u0119 cicha wojna o lojalno\u015b\u0107, pami\u0119\u0107 i przysz\u0142o\u015b\u0107 pa\u0144stwa.<\/p>\n
Czelad\u017a i Piaski maj\u0105 w tej historii swoje miejsce.<\/p>\n
Jeszcze w II Rzeczypospolitej, w latach 1920\u20131935, na Piaskach dzia\u0142a\u0142a Pa\u0144stwowa Szko\u0142a Policji. Mie\u015bci\u0142a si\u0119 w budynku kopalni \u201eCzelad\u017a\u201d, przy \u00f3wczesnej ulicy marsza\u0142ka Focha. Szkolono tu posterunkowych i przodownik\u00f3w Policji Pa\u0144stwowej. Uczono prawa karnego, procedury, s\u0142u\u017cby \u015bledczej, administracji, musztry, strzelectwa, a nawet d\u017cu-d\u017citsu. Szko\u0142a by\u0142a dobrze wyposa\u017cona \u2013 z sal\u0105 gimnastyczn\u0105, warsztatem, radiem, tablicami pogl\u0105dowymi i niewielkim muzeum kryminalistyki.<\/p>\n
Autorzy \u201eZeszyt\u00f3w Czeladzkich\u201d przypominaj\u0105, \u017ce lokalizacja nie by\u0142a przypadkowa. Zag\u0142\u0119bie mia\u0142o opini\u0119 regionu robotniczego, \u201erewolucyjnego\u201d, z silnymi zwi\u0105zkami zawodowymi i napi\u0119ciami spo\u0142ecznymi. Pa\u0144stwo chcia\u0142o mie\u0107 tu sta\u0142\u0105 obecno\u015b\u0107. Chcia\u0142o reagowa\u0107 szybko.<\/p>\n
Historia pokaza\u0142a, \u017ce napi\u0119cia by\u0142y realne. 3 kwietnia 1924 roku, podczas protestu robotnik\u00f3w kopalni \u201eCzelad\u017a\u201d w sprawie niewyp\u0142aconych zaliczek, dosz\u0142o do strzelaniny. Zgin\u0119\u0142o czterech robotnik\u00f3w. Wydarzenie to na d\u0142ugo zapisa\u0142o si\u0119 w pami\u0119ci lokalnej spo\u0142eczno\u015bci jako symbol konfliktu mi\u0119dzy w\u0142adz\u0105 a \u015bwiatem pracy.<\/p>\n
Po 1945 roku mechanizm napi\u0119cia nie znikn\u0105\u0142. Zmieni\u0142 si\u0119 tylko przeciwnik.<\/p>\n
W nowej rzeczywisto\u015bci politycznej Zag\u0142\u0119bie sta\u0142o si\u0119 obszarem szczeg\u00f3lnego zainteresowania aparatu bezpiecze\u0144stwa. Region przemys\u0142owy, z do\u015bwiadczeniem konspiracji z czas\u00f3w okupacji niemieckiej, by\u0142 terenem, kt\u00f3ry w\u0142adze komunistyczne chcia\u0142y mie\u0107 pod pe\u0142n\u0105 kontrol\u0105. W latach 1945\u20131948 na obszarze wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego \u2013 obejmuj\u0105cego tak\u017ce Zag\u0142\u0119bie \u2013 dzia\u0142a\u0142y struktury konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej, zwi\u0105zane z nurtem poakowskim i organizacjami takimi jak WiN. R\u00f3wnocze\u015bnie nast\u0119powa\u0142o ich systematyczne rozpracowywanie i rozbijanie przez aparat bezpiecze\u0144stwa.<\/p>\n
W Zag\u0142\u0119biu ta walka mia\u0142a inny charakter ni\u017c w regionach typowo partyzanckich. To by\u0142a przede wszystkim sie\u0107 kontakt\u00f3w, mieszka\u0144 konspiracyjnych, kolporta\u017cu, przekazywania informacji. A potem \u2013 aresztowania, \u015bledztwa, procesy. Czasem ciche znikni\u0119cia.<\/p>\n
1 marca \u2013 Narodowy Dzie\u0144 Pami\u0119ci \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych \u2013 jest ustawowym \u015bwi\u0119tem pa\u0144stwowym, ustanowionym w 2011 roku, by upami\u0119tni\u0107 tych, kt\u00f3rzy po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej nie z\u0142o\u017cyli broni i nie pogodzili si\u0119 z narzuconym systemem. To data symboliczna, ale stoj\u0105 za ni\u0105 konkretni ludzie i konkretne biografie.<\/p>\n
W Czeladzi pami\u0119\u0107 ma tak\u017ce wymiar osobisty. W 2006 roku na cmentarzu parafialnym ods\u0142oni\u0119to pomnik po\u015bwi\u0119cony oficerom Wojska Polskiego, funkcjonariuszom Policji Pa\u0144stwowej i osobom cywilnym \u2013 mieszka\u0144com Czeladzi \u2013 zamordowanym przez Sowiet\u00f3w w 1940 roku. Pi\u0119\u0107 lat p\u00f3\u017aniej dodano tablic\u0119 z 37 nazwiskami czeladzian \u2013 oficer\u00f3w i policjant\u00f3w zamordowanych w Katyniu, Twerze, Charkowie i innych miejscach ka\u017ani.<\/p>\n
To pokolenie by\u0142o cz\u0119\u015bci\u0105 przedwojennego pa\u0144stwa \u2013 tego samego, kt\u00f3re budowa\u0142o szko\u0142\u0119 policyjn\u0105 na Piaskach, szkoli\u0142o kadry, organizowa\u0142o s\u0142u\u017cb\u0119. Wielu z nich zgin\u0119\u0142o w 1940 roku. Ci, kt\u00f3rzy prze\u017cyli wojn\u0119, wchodzili w powojenn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107 jako ludzie \u201ez przesz\u0142o\u015bci\u0105\u201d \u2013 cz\u0119sto poddawani weryfikacjom, podejrzeniom, naciskom.<\/p>\n
Dlatego w Zag\u0142\u0119biu historia \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych nie jest czarno-bia\u0142a opowie\u015bci\u0105 o lesie i oddziale. To historia miast, kopal\u0144, kamienic i ulic. Historia napi\u0119cia mi\u0119dzy pa\u0144stwem a spo\u0142ecze\u0144stwem. Historia wybor\u00f3w dokonywanych w cieniu przemys\u0142owych komin\u00f3w.<\/p>\n
Dzi\u015b, 1 marca, warto o tym pami\u0119ta\u0107 \u2013 bez mitologii i bez uproszcze\u0144. Pami\u0119\u0107 wymaga fakt\u00f3w. A fakty m\u00f3wi\u0105 jedno: r\u00f3wnie\u017c tutaj, w Czeladzi i ca\u0142ym Zag\u0142\u0119biu, powojenna historia by\u0142a trudna, pe\u0142na dramat\u00f3w i nieoczywistych decyzji.<\/p>\n
\ud83d\udd6f\ufe0f Cze\u015b\u0107 i chwa\u0142a tym, kt\u00f3rzy p\u0142acili cen\u0119 za swoje wybory.
\n\ud83c\uddf5\ud83c\uddf1 Pami\u0119\u0107 nie musi krzycze\u0107. Wystarczy, \u017ce jest.<\/p>\n
#\u017bo\u0142nierzeWykl\u0119ci #1Marca #Czelad\u017a #Zag\u0142\u0119bieD\u0105browskie #Historia #Pami\u0119\u0107 #PowojennaPolska<\/p>\n
\ud83d\udd6f\ufe0f \u0179r\u00f3d\u0142a i podstawa opracowania artyku\u0142u<\/p>\n
Artyku\u0142 zosta\u0142 przygotowany na podstawie materia\u0142\u00f3w historycznych i opracowa\u0144 lokalnych oraz pa\u0144stwowych, w szczeg\u00f3lno\u015bci:<\/p>\n
\ud83d\udcda \u201eZeszyty Czeladzkie\u201d nr 16\/2011 \u2013 tekst dotycz\u0105cy Pa\u0144stwowej Szko\u0142y Policji na Piaskach (1920\u20131935) oraz materia\u0142 Bo\u017ceny Pluteckiej \u201eZachowa\u0107 pami\u0119\u0107\u201d opisuj\u0105cy pomnik i tablic\u0119 z nazwiskami 37 czeladzian zamordowanych w 1940 r.<\/p>\n
\ud83d\udcd8 \u201eKsi\u0119ga Katy\u0144ska\u201d (cz. 1: Ostaszk\u00f3w), oprac. W. Staro\u015bciak, Katowice 1995<\/p>\n
\ud83d\udcd8 \u201eMiednoje. Ksi\u0119ga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego\u201d, t. 1\u20132, Rada Ochrony Pami\u0119ci Walk i M\u0119cze\u0144stwa, Warszawa 2006<\/p>\n
\ud83d\udcd8 \u201eRozstrzelani w Twerze\u201d, red. M. Skar\u017cy\u0144ska-P\u0142awi\u0144ska, O\u015brodek KARTA 1997<\/p>\n
\ud83d\udcd8 \u201eLista Katy\u0144ska\u201d, oprac. A. Muszy\u0144ski, Warszawa 1989<\/p>\n
\ud83d\udcd8 J. Tucholski, \u201eMord w Katyniu\u201d, Warszawa 1991<\/p>\n
\ud83d\udcd8 \u201eRodzina Policyjna 1939\u201d, oprac. I. Su\u0142kowska i in., Katowice 2002<\/p>\n
\ud83d\udcc4 Materia\u0142y edukacyjne i opracowania regionalne IPN dotycz\u0105ce konspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowej w wojew\u00f3dztwie \u015bl\u0105skim w latach 1945\u20131948<\/p>\n
\ud83d\udcdc Ustawa z dnia 3 lutego 2011 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pami\u0119ci \u201e\u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych\u201d (Dz.U. 2011 nr 32 poz. 160)<\/p>\n
Artyku\u0142 ma charakter popularyzatorski i publicystyczny, ale opiera si\u0119 na wskazanych wy\u017cej publikacjach \u017ar\u00f3d\u0142owych i opracowaniach historycznych.<\/p>\n
Je\u017celi kto\u015b dysponuje dodatkowymi dokumentami, relacjami rodzinnymi lub archiwaliami dotycz\u0105cymi Czeladzi i Zag\u0142\u0119bia z lat 1939\u20131950 \u2013 warto je w\u0142\u0105czy\u0107 do dalszych bada\u0144 i lokalnej pami\u0119ci.<\/p>\n