🇵🇱 **Konstytucja 3 Maja w Czeladzi. To nie tylko ogólnopolskie święto – to także część naszej lokalnej historii**
3 maja najczęściej mówimy o wielkiej historii Polski: Sejmie Wielkim, reformach państwa, próbie ratowania Rzeczypospolitej i jednej z najważniejszych ustaw w dziejach naszego kraju.
Ale gdy zajrzymy do historii Czeladzi, okazuje się, że Konstytucja 3 Maja nie była dla naszego miasta czymś odległym.
📍 **Czeladź i reformy Sejmu Wielkiego**
W „Zeszytach Czeladzkich” nr 1 z 1993 roku, w artykule Artura Rejdaka „Herby miasta Czeladzi”, znajdziemy bardzo ciekawy fragment dotyczący herbu miasta.
Autor wskazuje, że herb Czeladzi z 1792 roku, który w głównych zarysach przetrwał do dziś, został nadany **rok po uchwaleniu Konstytucji 3 Maja**. Był to czas panowania króla Stanisława Augusta Poniatowskiego i reform Sejmu Wielkiego.
Co ważne, chodziło nie tylko o symbol. Reformy tego okresu wzmacniały pozycję miast królewskich i mieszczan. Uchwała Sejmu Wielkiego z 18 kwietnia 1791 roku dawała miastom i mieszczanom nowe prawa, m.in. większą samodzielność, możliwość nabywania dóbr ziemskich oraz szerszy udział w życiu publicznym.
📜 **27 kwietnia 1792 roku Czeladź uzyskała od króla szczególne przywileje**
W przywileju królewskim znalazł się zapis o nadaniu miastu herbu. Opisywano go jako:
„wieżę starożytną murowaną, z trzema oknami osobnym wkoło murem obtoczoną”.
To oznacza, że Konstytucja 3 Maja i reformy Sejmu Wielkiego miały dla Czeladzi realny lokalny wymiar. Nie były tylko wydarzeniem z podręcznika. Ich echo widać w historii naszych miejskich praw, symboli i samorządności.
🏛️ **Plac Konstytucji 3 Maja – miejsce z własną historią**
W „Zeszytach Czeladzkich” nr 14 z 2009 roku Józef Łyżwiński opisał dawną zabudowę mieszkaniową Placu Konstytucji 3 Maja.
Autor przypomina, że w miejscu dzisiejszego placu istniała kiedyś zwarta zabudowa mieszkalna. Były tam domy, gospodarstwa i konkretne rodziny. Teren ten ograniczały m.in. ulica Staszica, dawna ulica Krótka, ulica Parkowa oraz budynek kina „Czary” i Ochotniczej Straży Pożarnej.
To ważne, bo nazwy miejsc w mieście bardzo często przestają być dla nas czymś więcej niż punktem na mapie. A przecież Plac Konstytucji 3 Maja to nie tylko miejsce miejskich uroczystości. To fragment dawnej Czeladzi, dawnej zabudowy i pamięci o mieszkańcach.
🎺 **Czeladź świętowała 3 Maja już w XIX wieku**
Bardzo ciekawy opis znajdziemy także w opracowaniu „Klejnot Czeladzi”.
Według tego źródła 28 kwietnia 1807 roku władze powiatu siewiersko-lelowskiego, do którego należała wtedy Czeladź, rozlepiły w mieście odezwy zachęcające do obchodzenia rocznicy 3 Maja.
W Czeladzi powstał Komitet Obchodów 3 Maja. Na jego czele stanął proboszcz ks. Jakób Krupiński oraz starsi miasta. Czeladzianie ze sztandarami cechowymi i orkiestrą pomaszerowali do Będzina, a po południu świętowali już w Czeladzi.
Po nabożeństwie ruszono na rynek, gdzie przemówienie wygłosił obywatel Jan Rączaszek. Wieczorem młodzież zapaliła sobótki na okolicznych wzgórzach.
Trudno o piękniejszy obraz lokalnej wspólnoty: sztandary, orkiestra, rynek, przemówienie i mieszkańcy, którzy chcieli świętować razem.
⚫ **3 Maja jako święto niewygodne dla władzy**
Ten sam tekst przypomina również trudniejsze momenty. 3 maja 1946 roku Milicja Obywatelska w Czeladzi zabroniła młodzieży szkolnej i harcerzom pochodu do kościoła na mszę. Rok później zakazano także wywieszania flag państwowych i dekorowania wystaw sklepowych z okazji 3 Maja.
To pokazuje, że pamięć o Konstytucji 3 Maja była czymś więcej niż świętem. Była symbolem wolności, wspólnoty i prawa do własnej historii.
🇵🇱 **Dlaczego warto o tym mówić dzisiaj?**
Bo historia miasta to nie tylko wielkie inwestycje, remonty i bieżące spory. Historia miasta to również pamięć miejsc, nazw, symboli i ludzi.
Konstytucja 3 Maja w Czeladzi to:
📌 królewskie przywileje z 1792 roku,
📌 miejski herb i symbolika Czeladzi,
📌 Plac Konstytucji 3 Maja i jego dawna zabudowa,
📌 lokalne obchody z 1807 roku,
📌 pamięć o czasach, gdy świętowanie 3 Maja było ograniczane przez władzę.
I dlatego warto patrzeć na 3 Maja nie tylko jako na datę z kalendarza, ale także jako na część naszej lokalnej tożsamości.
Bo Czeladź ma historię. Trzeba tylko chcieć ją czytać.
#WCzeladziTV #Czeladź #Konstytucja3Maja #HistoriaCzeladzi #ZeszytyCzeladzkie #PlacKonstytucji3Maja #LokalnaHistoria #Święto3Maja #Wspólnota #PamięćMiasta
Leave a Reply