Targ jako serce centrum czy targ jako obiekt do uporządkowania? Porównanie Czeladzi i Wetter (Ruhr)
Jeżeli porównywać Czeladź z Niemcami, to nie z Berlinem ani Monachium, lecz z miastem podobnej skali. Dobrym punktem odniesienia jest Wetter (Ruhr) – miasto liczące około 28 tys. mieszkańców, położone na obrzeżu Metropolii Ruhry. Czeladź według miejskich dokumentów i danych GUS ma około 30 tys. mieszkańców i leży w Zagłębiu Dąbrowskim, na obrzeżach Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. To nie są miasta identyczne, ale są wystarczająco porównywalne, by sprawdzić, jak dwa średnie miasta w tradycyjnie przemysłowych regionach potraktowały funkcję targową.
W Wetter (Ruhr) targ nie został wypchnięty poza logikę śródmieścia. Z oficjalnych materiałów miasta wynika, że mieszkańcy są dowożeni na Wochenmarkt w Alt-Wetter w każdą środę i sobotę, a sam burmistrz regularnie organizuje tam dyżury dla mieszkańców na Wochenmarkt am Bahnhofsvorplatz. To ważny szczegół, bo pokazuje, że targ nie pełni tam wyłącznie funkcji handlowej. Jest także miejscem kontaktu mieszkańców z władzami i elementem codziennego rytmu centrum.
Tę rolę potwierdzają kolejne oficjalne dokumenty miasta. W opracowaniu dotyczącym mobilności wskazano, że główne centrum handlowe Wetter znajduje się w dzielnicy Alt-Wetter, gdzie skupia się około połowy wszystkich placówek handlowych. Z kolei miejski Verfügungsfonds Innenstadt finansuje projekty, które mają ożywiać centrum, wspierać handel i przyciągać ludzi do śródmieścia poprzez działania w przestrzeni publicznej, wydarzenia i akcje. Innymi słowy: targ nie funkcjonuje tam obok polityki miejskiej, tylko jest z nią spójny.
W Czeladzi kierunek był inny. W czerwcu 2016 r. rada miejska wyraziła zgodę na oddanie w dzierżawę na 25 lat nieruchomości o łącznej powierzchni około 11 160 m2 przy ul. Szpitalnej i ul. Kombatantów z przeznaczeniem pod targowisko oraz parkingi. Rok później, w materiałach sesyjnych, miasto informowało już o przygotowaniu wykazu nieruchomości dotyczącego wydzierżawienia terenu pod targowisko miejskie przy ul. Szpitalnej. Już na tym etapie widać, że czeladzki model nie szedł w stronę wzmacniania tradycyjnej funkcji targu w centrum, lecz w stronę nowej lokalizacji, dzierżawy i infrastruktury towarzyszącej.
To podejście wprost widać także w miejskiej strategii. W Strategii Rozwoju Miasta Czeladź na lata 2016-2023 w obszarze „kreowania atrakcyjnych miejsc dla prowadzenia handlu i świadczenia usług” jako wskaźnik realizacji celu wpisano po prostu: „Hala targowa zbudowana”. Nie zapisano tam utrzymania lub ożywienia miejskiego targu jako instytucji śródmiejskiej, lecz budowę obiektu. W raporcie o stanie gminy za 2018 r. miasto podało następnie, że na terenie 3100 m2 oddanym w dzierżawę na 25 lat powstała nowoczesna hala targowa o powierzchni użytkowej 1000 m2, z 36 boksami handlowymi, parkingiem i drogą dojazdową.
Najmocniejszy dokument pojawił się jednak pod koniec 2018 r. W projekcie uchwały uchylającej wcześniejszą uchwałę o opłacie targowej zapisano wprost: „W związku z likwidacją targowiska miejskiego na terenie Miasta Czeladź należy odstąpić od poboru opłaty targowej”. To zdanie ma zasadnicze znaczenie, bo rozstrzyga spór o to, jak miasto samo kwalifikowało tę zmianę. Nie jako przekształcenie starego targu w nowocześniejszą wersję tej samej instytucji, lecz jako likwidację targowiska miejskiego i odejście od tej formuły.
Na tym tle różnica między Wetter a Czeladzią staje się czytelna. W Wetter targ jest nadal osadzony w logice centrum: jest obecny w Alt-Wetter, pojawia się w miejskich materiałach jako stały punkt życia lokalnego, a działania samorządu wokół śródmieścia mają przyciągać ludzi właśnie do tej przestrzeni. W Czeladzi dokumenty pokazują przejście do innego modelu: od targowiska miejskiego do hali targowej funkcjonującej jako rezultat inwestycji, dzierżawy i uporządkowania terenu. To nie jest automatycznie ocena, że jedno rozwiązanie jest „dobre”, a drugie „złe”. Hala może oznaczać większy komfort handlu, lepsze warunki sanitarne i większą odporność na pogodę. Ale z punktu widzenia polityki miejskiej są to dwa różne pomysły na miasto.
Wniosek z tego porównania jest prosty i da się go obronić źródłami. Wetter (Ruhr) traktuje targ jako część żywego śródmieścia i narzędzie codziennej obecności ludzi w centrum. Czeladź potraktowała targ przede wszystkim jako problem organizacyjno-infrastrukturalny, który rozwiązano przez dzierżawę terenu, budowę hali i formalną likwidację miejskiego targowiska. Różnica nie polega więc wyłącznie na architekturze. Polega na odpowiedzi na pytanie, czy targ ma być częścią miejskiego życia, czy przede wszystkim uporządkowanym obiektem handlowym.
#Czeladź #wCzeladziTV #Targowisko #HalaTargowa #Rynek #Samorząd #Lokalnie #Śląsk #Zagłębie #Miasto #Mieszkańcy #DebataPubliczna #CentrumMiasta #HandelLokalny #Polska #Niemcy #Ruhr #WetterRuhr #PolitykaMiejska #PrzestrzeńMiejska
Leave a Reply