Czy Czeladź była śląska? 🤔
To pytanie wraca regularnie i prawda jest taka, że odpowiedź nie jest ani prosta, ani zero-jedynkowa. Historia naszego miasta pokazuje, że Czeladź przez wieki była miejscem pogranicza – tam, gdzie spotykały się wpływy Małopolski i Śląska. 📚
Z opracowań historycznych wynika, że już w drugiej połowie XII wieku Czeladź przeszła spod władzy związanej z ziemią krakowską pod panowanie książąt śląskich. Najczęściej wskazuje się tu lata 1178-1179, choć sami historycy nie są w tej kwestii całkowicie zgodni. Wiadomo jednak, że przez długi czas – aż do 1443 roku – Czeladź pozostawała pod władzą książąt śląskich. 🏰
Ale uwaga – to wcale nie oznacza, że od razu mieszkańcy Czeladzi „stali się Ślązakami” w takim znaczeniu, jak dziś czasem się to upraszcza. Tożsamość ludzi nie zmienia się z dnia na dzień tylko dlatego, że zmieniła się władza polityczna. Czeladź nadal była mocno związana z Krakowem pod względem kościelnym, kulturowym i językowym. Parafia podlegała diecezji krakowskiej, mieszkańcy posługiwali się językiem polskim, a miejscowy kościół pozostawał ważnym ośrodkiem życia wspólnotowego. ⛪
I właśnie to jest w tej historii najciekawsze – Czeladź nie daje się łatwo przypisać do jednej, prostej opowieści. Z jednej strony była pod panowaniem śląskich Piastów, z drugiej nie zerwała swoich wcześniejszych więzi z Małopolską. Była miastem na styku światów. Miastem, które rozwijało się gospodarczo, leżało przy ważnych szlakach handlowych i budowało swój charakter nie tylko przez decyzje książąt, ale też przez codzienne życie mieszkańców. 🌍
W późniejszych wiekach te związki ze Śląskiem również wracały. Czeladź ponownie znajdowała się w granicach jednostek związanych ze Śląskiem, choćby w okresie tzw. Nowego Śląska czy później w realiach XX wieku. To tylko pokazuje, że relacja Czeladzi ze Śląskiem nie była epizodem, ale ważnym elementem jej dziejów. 🕰️
Dlatego uczciwie trzeba powiedzieć tak:
Czeladź ma historyczne związki ze Śląskiem i są one realne, długie oraz dobrze widoczne. Ale jednocześnie historia miasta jest bardziej złożona niż proste hasło: „to miasto śląskie” albo „to miasto małopolskie”. Czeladź była i jest miejscem pogranicza – i może właśnie to jest jej największą siłą i wyjątkowością. ❤️
To temat, o którym naprawdę warto rozmawiać bez uproszczeń i bez ideologii, tylko w oparciu o źródła i historię. 📖
Na podstawie artykułu:
Artur Rejdak, „Historyczne związki Czeladzi ze Śląskiem”, Zeszyty Czeladzkie, nr 5/98.
#Czeladz #WCzeladzi #HistoriaCzeladzi #ZeszytyCzeladzkie #Slask #Zaglebie #Tozsamosc #HistoriaRegionu #Pogranicze #CzeladzMaHistorie #LokalnaHistoria
Leave a Reply