Absolutorium, wotum zaufania i polityczne rozliczenie burmistrza. O co chodzi w sesji 24 czerwca?

Absolutorium, wotum zaufania i polityczne rozliczenie burmistrza. O co chodzi w sesji 24 czerwca?

Ukazały się materiały do XXIX Sesji Rady Miejskiej w Czeladzi. Sesja została zwołana na 24 czerwca 2026 r. o godz. 15:00. W porządku obrad znalazły się punkty, które dla mieszkańców są znacznie ważniejsze niż zwykła lista uchwał: raport o stanie gminy, debata nad raportem, wotum zaufania dla burmistrza, wykonanie budżetu za 2025 rok oraz absolutorium.

To jest ten moment w roku, w którym samorząd powinien zostać rozliczony nie z hasła, plakatu ani konferencji, ale z dokumentów, liczb i skutków decyzji. W języku politycznym można powiedzieć wprost: w grę wchodzi nie tylko budżet, lecz także polityczna odpowiedzialność burmistrza. Nie oznacza to automatycznego odwołania ani żadnej sensacji prawnej. Oznacza jednak, że rada ma przed sobą jedno z najważniejszych głosowań w roku.

Dokument

Z porządku obrad wynika, że radni mają najpierw zająć się informacjami międzysesyjnymi oraz sprawozdaniem z realizacji Planu Adaptacji Miasta Czeladzi do zmian klimatu do roku 2030 za lata 2023-2025. Następnie przechodzą do tematów z planu pracy rady: raportu o stanie gminy Czeladź za 2025 rok, debaty nad raportem i projektu uchwały w sprawie udzielenia burmistrzowi wotum zaufania.

Dalej pojawia się blok budżetowy: wykonanie budżetu za 2025 rok, przedstawienie sprawozdania, opinia Regionalnej Izby Obrachunkowej, wniosek Komisji Rewizyjnej, opinia RIO do wniosku Komisji Rewizyjnej, dyskusja, zatwierdzenie sprawozdania finansowego wraz ze sprawozdaniem z wykonania budżetu oraz projekt uchwały w sprawie udzielenia burmistrzowi absolutorium.

To nie są formalności. To roczne rozliczenie władzy wykonawczej w mieście. Mieszkaniec nie musi znać wszystkich przepisów ustawy o samorządzie gminnym i ustawy o finansach publicznych, ale powinien wiedzieć jedno: wotum zaufania i absolutorium to dwa różne głosowania, które razem pokazują, jak rada ocenia burmistrza.

Plan

Plan tej sesji mówi dużo o tym, co będzie oceniane. Po pierwsze – ogólny stan miasta i realizacja działań w 2025 roku. Po drugie – wykonanie budżetu, czyli to, jak wydawano publiczne pieniądze. Po trzecie – sprawy strategiczne, takie jak klimat, infrastruktura wodno-kanalizacyjna, sprzedaż terenu przy ul. Karola Wilhelma Scheiblera, zmiany w budżecie i Wieloletniej Prognozie Finansowej. Po czwarte – skargi, petycje i korespondencja mieszkańców.

Dlatego pytanie nie brzmi wyłącznie: czy burmistrz otrzyma absolutorium? Pytanie jest szersze: czy Czeladź ma plan rozwoju, który mieszkańcy rzeczywiście widzą w codziennym życiu? Czy miasto tylko administruje dokumentami, czy prowadzi świadomą politykę miejską? Czy deficyt, inwestycje, sprzedaż gruntów i działania infrastrukturalne składają się w jedną logiczną strategię?

Co dalej? Najpierw trzeba zrozumieć, czym jest absolutorium

Absolutorium to w uproszczeniu roczna ocena wykonania budżetu przez burmistrza. Nie jest to nagroda za ogólną sympatię ani plebiscyt popularności. Rada, przed podjęciem uchwały absolutoryjnej, zapoznaje się z dokumentami finansowymi, w tym ze sprawozdaniem z wykonania budżetu, sprawozdaniem finansowym, opinią Regionalnej Izby Obrachunkowej, informacją o stanie mienia komunalnego oraz stanowiskiem Komisji Rewizyjnej.

Mówiąc prosto: absolutorium odpowiada na pytanie, czy budżet za poprzedni rok został wykonany w sposób, który rada może zaakceptować. To głosowanie dotyczy gospodarki finansowej miasta. Jest więc bardziej techniczne niż wotum zaufania, ale ma ogromne znaczenie polityczne.

W materiałach sesyjnych przypomniano, że uchwałę w sprawie absolutorium rada gminy podejmuje bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady. To ważne, bo nie chodzi tylko o większość osób obecnych na sali, lecz o większość liczby radnych przewidzianej dla danej rady.

Dlaczego mówi się, że może chodzić o polityczną głowę burmistrza?

To sformułowanie trzeba rozumieć precyzyjnie. Rada Miejska nie odwołuje burmistrza samym głosowaniem nad absolutorium. Burmistrz jest wybierany w wyborach bezpośrednich, więc jego usunięcie z funkcji wymaga procedury referendalnej. Jednak nieudzielenie absolutorium jest jedną z sytuacji, która może uruchamiać dalsze kroki przewidziane w ustawie o samorządzie gminnym.

Podobnie jest z wotum zaufania. Wotum zaufania dotyczy raportu o stanie gminy i szerszej oceny działalności burmistrza. Jeżeli burmistrz nie uzyska wotum zaufania, to jest to poważny sygnał polityczny. Jeżeli taka sytuacja powtarza się w dwóch kolejnych latach, rada może podjąć uchwałę o przeprowadzeniu referendum w sprawie odwołania burmistrza. To nadal nie jest automatyczne odwołanie, ale jest to poważna ścieżka politycznej odpowiedzialności.

Dlatego mieszkańcy powinni patrzeć na sesję 24 czerwca nie jak na zwykłe głosowanie nad papierami. To jest sesja, na której rada odpowiada na trzy pytania: czy ufa burmistrzowi, czy akceptuje wykonanie budżetu i czy zamierza realnie rozliczać sposób prowadzenia miasta.

Wotum zaufania – szersza ocena niż budżet

Wotum zaufania jest powiązane z raportem o stanie gminy. Raport powinien podsumowywać działalność burmistrza w poprzednim roku, w szczególności realizację polityk, programów, strategii, uchwał rady i budżetu obywatelskiego. To znaczy, że debata nad raportem nie powinna sprowadzać się do odczytania sukcesów. Radni powinni pytać o realny stan miasta.

Jeżeli w raporcie pojawiają się inwestycje, trzeba pytać o efekt. Jeżeli pojawiają się programy, trzeba pytać o ich skuteczność. Jeżeli pojawiają się działania promocyjne, trzeba pytać, czy miasto dzięki nim rzeczywiście zyskuje mieszkańców, przedsiębiorców i atrakcyjność. Jeżeli pojawia się rozwój, trzeba pytać, gdzie go widać poza dokumentem.

Budżet 2025: liczby, których nie da się ominąć

Z materiałów dotyczących wykonania budżetu wynika, że dochody miasta za 2025 rok wykonano w wysokości 250 217 123,10 zł, co stanowiło 96,8 procent planu. Wydatki wykonano w wysokości 310 856 068,42 zł, czyli 94,3 procent planu. Wynik budżetu za 2025 rok to deficyt w wysokości 60 638 945,32 zł, przy planowanym deficycie 71 236 791,17 zł.

W dokumentach wskazano także, że za rok 2025 została osiągnięta nadwyżka operacyjna w wysokości 2 847 618,78 zł. Na dzień 31 grudnia 2025 r. dług miasta wynosił 40 135 005,15 zł, co stanowiło 16 procent wykonanych dochodów budżetowych.

Te liczby same w sobie nie są ani laurką, ani aktem oskarżenia. Deficyt nie musi oznaczać złego zarządzania, jeżeli wynika z inwestycji, środków zewnętrznych i przemyślanego planu. Ale deficyt zawsze wymaga odpowiedzi na jedno podstawowe pytanie: co konkretnie mieszkaniec dostał w zamian?

Czy poprawiły się drogi? Czy infrastruktura wodno-kanalizacyjna nadąża za potrzebami? Czy miasto lepiej radzi sobie z odwodnieniem? Czy inwestycje podnoszą wartość przestrzeni publicznej? Czy powstają warunki do tego, aby ludzie chcieli w Czeladzi mieszkać, pracować i zostawać na lata?

Pozytywna opinia RIO nie kończy debaty

Regionalna Izba Obrachunkowa ocenia dokumenty finansowe przede wszystkim pod kątem formalno-prawnym i zgodności z regułami finansów publicznych. Pozytywna opinia RIO jest ważna, ale nie zastępuje debaty politycznej i społecznej. RIO nie odpowiada na pytanie, czy mieszkańcy są zadowoleni z efektów wydatków. RIO nie rozstrzyga, czy dana inwestycja była najlepszym wyborem rozwojowym. To rola rady i debaty publicznej.

Dlatego radni nie powinni chować się wyłącznie za opinią RIO. Jeżeli głosują za absolutorium, powinni umieć powiedzieć mieszkańcom, dlaczego uważają, że wykonanie budżetu było dobre. Jeżeli mają wątpliwości, powinni umieć wskazać konkretnie, gdzie budżet nie przełożył się na realne potrzeby miasta.

Liczba mieszkańców – cichy, ale bardzo ważny wskaźnik

W informacji międzysesyjnej burmistrza pojawia się liczba, której nie powinno się pomijać. Według stanu na 1 czerwca 2026 r. liczba ludności Czeladzi wynosiła 27 487 osób. W porównaniu do poprzedniego miesiąca zmniejszyła się o 14 osób, a w porównaniu z analogicznym okresem poprzedniego roku zmniejszyła się o 172 osoby.

To nie jest tylko statystyka. To pytanie o atrakcyjność miasta. Można prowadzić wiele działań, organizować wydarzenia i realizować projekty, ale jeżeli miasto traci mieszkańców, trzeba zapytać, dlaczego tak się dzieje. Czy problemem jest oferta mieszkaniowa? Rynek pracy? Komunikacja? Jakość przestrzeni publicznej? Usługi dla rodzin? Brak wyraźnej wizji rozwoju?

Sprzedaż terenu przy ul. Scheiblera – zwykła transakcja czy decyzja strategiczna?

Wśród projektów uchwał znalazła się zgoda na sprzedaż prawa użytkowania wieczystego niezabudowanej nieruchomości oznaczonej numerem działki 4918/1 obręb Czeladź, o powierzchni 2,0007 ha, położonej przy ul. Karola Wilhelma Scheiblera. Z uzasadnienia wynika, że działka jest w przeważającej części przeznaczona pod tereny zabudowy mieszkaniowej zorganizowanej, a sprzedaż ma przynieść miastu dochód z ceny uzyskanej w przetargu oraz przyszłe wpływy podatkowe.

To może być racjonalny kierunek, ale pod warunkiem, że miasto wie, co chce tam osiągnąć. Sprzedaż dużego terenu miejskiego nie powinna być traktowana wyłącznie jako wpływ do budżetu. To decyzja, która może ukształtować fragment miasta na lata. Trzeba pytać o komunikację, infrastrukturę, zieleń, usługi, miejsca parkingowe, bezpieczeństwo pieszych i to, czy nowa zabudowa rzeczywiście będzie elementem rozwoju Czeladzi.

Klimat, kanalizacja, odwodnienie – dokumenty muszą zejść na ziemię

W porządku obrad jest sprawozdanie z realizacji Planu Adaptacji Miasta Czeladzi do zmian klimatu do roku 2030 za lata 2023-2025. W dokumencie wskazano, że plan ma charakter strategiczno-wdrożeniowy i dotyczy zmniejszenia podatności miasta na skutki zmian klimatu. Wymieniono m.in. upały, fale upałów, okresy bezdeszczowe z wysoką temperaturą, intensywne opady, wiatr i burze.

To ważny temat, ale z punktu widzenia mieszkańca podstawowe pytanie brzmi: co z tego widać w terenie? Czy miejsca zagrożone podtopieniami są rozpoznane? Czy kanalizacja deszczowa jest rozwijana tam, gdzie faktycznie są problemy? Czy nowe inwestycje nie zwiększają betonozy? Czy zieleń miejska obniża temperaturę, czy jest tylko elementem estetycznym?

W materiałach pojawiają się również inwestycje wodociągowe i kanalizacyjne, m.in. zadania zrealizowane i prowadzone na konkretnych ulicach. To pokazuje, że temat infrastruktury istnieje. Ale mieszkańcy mają prawo wiedzieć, według jakich priorytetów wybierane są zadania i kiedy zostaną rozwiązane problemy, które od lat powracają w pismach, petycjach i skargach.

Skargi i korespondencja – rada musi kontrolować, a nie tylko przekazywać

W materiałach sesyjnych pojawiają się także pisma dotyczące skarg, petycji i korespondencji mieszkańców. Są tam m.in. sprawy dotyczące regulacji odpowiedzialności za sieci wodociągowe i kanalizacyjne przy ul. Legionów, pisma dotyczące zgłoszenia nieprawidłowości w Straży Miejskiej oraz pytania o etap sprawy.

Nie rozstrzygamy w tym miejscu, kto w tych sprawach ma rację. Ale sama obecność takich tematów w materiałach pokazuje, że relacja urząd-mieszkaniec wymaga uważnej kontroli. Rada nie powinna być wyłącznie skrzynką podawczą, która przekazuje pisma według właściwości. Rada ma funkcję kontrolną. Powinna pytać, czy problem został rozwiązany, czy tylko przesunięty do kolejnego segregatora.

O co mieszkańcy powinni pytać radnych?

Po pierwsze: czy radni naprawdę przeczytali raport i materiały finansowe, czy tylko zagłosują zgodnie z układem politycznym?

Po drugie: czy deficyt za 2025 rok przełożył się na inwestycje realnie odczuwalne dla mieszkańców?

Po trzecie: czy sprzedaż terenu przy Scheiblera jest elementem strategii rozwoju, czy tylko sposobem na dochód?

Po czwarte: czy miasto ma odpowiedź na spadek liczby mieszkańców?

Po piąte: czy plan adaptacji do zmian klimatu przekłada się na konkretne działania przy ulicach, szkołach, osiedlach i terenach zalewowych?

Po szóste: czy rada realnie kontroluje urząd, Straż Miejską, miejskie jednostki i sposób załatwiania spraw mieszkańców?

Co dalej po sesji?

Po głosowaniach będzie można powiedzieć więcej. Jeżeli burmistrz otrzyma wotum zaufania i absolutorium, mieszkańcy powinni dostać jasne wyjaśnienie, jakie argumenty za tym przemówiły. Jeżeli pojawią się głosy przeciw lub wstrzymujące, mieszkańcy powinni wiedzieć, czego konkretnie dotyczyły zastrzeżenia.

Najgorszym scenariuszem byłaby sesja, na której formalnie wszystko się odbędzie, ale bez prawdziwej debaty. Sesja absolutoryjna nie jest po to, żeby odhaczyć obowiązek. Jest po to, żeby mieszkańcy zobaczyli, czy ich przedstawiciele rozumieją dokumenty, liczby i skutki decyzji.

Czeladź nie potrzebuje kolejnej porcji ogólnych haseł. Potrzebuje odpowiedzi na proste pytania: na co wydano pieniądze, co poprawiono, czego nie zrobiono, co sprzedano, co zaplanowano i kto bierze za to odpowiedzialność.

Nie twierdzimy, że każda inwestycja jest zła. Nie twierdzimy, że deficyt sam w sobie przesądza o złym zarządzaniu. Nie twierdzimy też, że pozytywna opinia RIO jest bez znaczenia. Jest ważna. Ale mieszkańcy mają prawo oczekiwać czegoś więcej niż formalnej poprawności dokumentów.

Absolutorium i wotum zaufania to roczne sprawdzenie, czy miasto jest prowadzone odpowiedzialnie. To także test dla rady: czy jest organem kontrolnym mieszkańców, czy tylko maszynką do głosowania.

Dokument już jest. Plan trzeba pokazać. A po sesji trzeba będzie odpowiedzieć na najważniejsze pytanie: co dalej z Czeladzią?

Źródła i podstawa opracowania

– Materiały do XXIX Sesji Rady Miejskiej w Czeladzi zwołanej na dzień 24 czerwca 2026 r., w tym porządek obrad, projekty uchwał, sprawozdanie z wykonania budżetu za 2025 r., opinie RIO, sprawozdanie z realizacji Planu Adaptacji Miasta Czeladzi do zmian klimatu do roku 2030 oraz korespondencja przedłożona radzie.

– Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym – w szczególności przepisy dotyczące raportu o stanie gminy, wotum zaufania i absolutorium.

– Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych – w szczególności przepisy dotyczące rozpatrywania sprawozdania z wykonania budżetu i absolutorium.

– Materiały Rady Miejskiej w Czeladzi / BIP Czeladź – link do wstawienia w WordPressie przy publikacji.