Porównujemy pierwotny plan budżetu na 2026 rok z planem po zmianach z 12 sierpnia oraz wykonaniem za pierwsze półrocze. To trzy różne punkty odniesienia.

Od początku 2026 roku w Biuletynie Informacji Publicznej Czeladzi regularnie pojawiają się kolejne zarządzenia dotyczące zmian w budżecie miasta oraz zmian w planach finansowych jednostek budżetowych. Jest ich na tyle dużo, że naturalnie pojawia się pytanie: czy to normalne dostosowywanie budżetu w trakcie roku, czy może pierwotny plan finansowy miasta okazał się zbyt optymistyczny?

Sama liczba zarządzeń jeszcze o niczym nie przesądza. Budżet samorządu może być zmieniany w trakcie roku. Pojawiają się nowe dotacje, środki zewnętrzne, przesuwają się inwestycje, zmieniają się koszty. Część dokumentów publikowanych w BIP występuje też parami: po zmianie samego budżetu następuje techniczne dostosowanie planów finansowych jednostek. Nie można więc każdego takiego dokumentu traktować jako osobnej decyzji o zmianie polityki finansowej miasta.

Problem zaczyna wyglądać ciekawiej dopiero wtedy, gdy zamiast liczyć zarządzenia, porównamy liczby.

W grudniu miała być nadwyżka

17 grudnia 2025 roku Rada Miejska uchwaliła budżet Czeladzi na 2026 rok. Zakładano wtedy 286,07 mln zł dochodów, 282,77 mln zł wydatków i 3,296 mln zł nadwyżki budżetowej.

Regionalna Izba Obrachunkowa pozytywnie zaopiniowała projekt. Jednocześnie planowane dochody bieżące były wyższe od wydatków bieżących zaledwie o około 39 tys. zł. Przy ponad 223 mln zł dochodów bieżących był to bardzo niewielki margines.

Po pół roku w planie był już deficyt

Według sprawozdania Rb-NDS na 30 czerwca 2026 roku planowane dochody wynosiły 298,76 mln zł, natomiast wydatki 301,86 mln zł. Planowany wynik budżetu wynosił więc około minus 3,104 mln zł.

W ciągu pierwszego półrocza budżet przeszedł od planowanej nadwyżki w wysokości niemal 3,3 mln zł do planowanego deficytu przekraczającego 3,1 mln zł.

Sama zmiana planu nie dowodzi kryzysu finansowego. Na koniec czerwca wykonanie wynosiło około 167,07 mln zł dochodów i 127,69 mln zł wydatków, co dawało na ten moment nadwyżkę wykonania wynoszącą około 39,38 mln zł. Wykonanie półroczne nie przesądza jednak o wyniku na koniec roku.

12 sierpnia planowany deficyt wzrósł do 3,9 mln zł

Po uchwale XXXI/463/2026 z 12 sierpnia dochody wynosiły 300,30 mln zł, a wydatki 304,22 mln zł. Planowany deficyt wzrósł do 3,919 mln zł.

W stosunku do budżetu uchwalonego w grudniu dochody zwiększono o około 14,23 mln zł, ale wydatki wzrosły o około 21,45 mln zł.

grudzień 2025: +3,296 mln zł
sierpień 2026: -3,919 mln zł

To pogorszenie planowanego wyniku budżetu o około 7,22 mln zł w ciągu niespełna ośmiu miesięcy. Deficyt ma zostać pokryty m.in. wolnymi środkami oraz pożyczką w wysokości 2,134 mln zł.

Czy zmian jest za dużo?

Rejestr BIP zawiera kolejne zmiany budżetu i planów finansowych jednostek. Nie można jednak na tej podstawie uczciwie powiedzieć, że budżet był źle przygotowany. Część zmian może być konsekwencją dotacji, środków zewnętrznych albo przesuwania wydatków.

Dlatego ważniejsza od liczby zmian jest odpowiedź na pytanie, dlaczego zmienia się wynik budżetu.

Sprzedaż miejskiego majątku też wymaga obserwacji

Na koniec czerwca planowane dochody ze sprzedaży majątku wynosiły około 23,67 mln zł. Wykonano natomiast około 5,15 mln zł, czyli niespełna 22 proc. rocznego planu.

Nie oznacza to jeszcze, że plan jest nierealny. Sprzedaż nieruchomości może być skoncentrowana w drugiej części roku. Ta pozycja jest jednak szczególnie ważna dla mieszkańców Czeladzi, bo dochody ze sprzedaży majątku są dochodami jednorazowymi. Grunt miejski można sprzedać tylko raz.

Pytanie nie brzmi więc: „ile razy zmieniono budżet?”

  • Jaka część zmian wynikała z otrzymania nowych środków zewnętrznych, a jaka z decyzji samego miasta?
  • Dlaczego planowany wynik zmienił się z 3,3 mln zł nadwyżki w 3,9 mln zł deficytu?
  • Które wydatki wzrosły najbardziej w stosunku do planu przyjętego w grudniu?
  • Czy zakładane ponad 23 mln zł dochodów ze sprzedaży majątku zostanie rzeczywiście osiągnięte?
  • Czy są zadania, których koszty były w ciągu roku zwiększane kilkukrotnie?

Dopiero odpowiedzi na te pytania pozwolą ocenić, czy mamy do czynienia z normalnym zarządzaniem budżetem w dynamicznym roku, czy z budżetem, który już kilka miesięcy po uchwaleniu wymagał istotnej przebudowy.

W Czeladzi TV będzie analizować kolejne zmiany. Nie po to, aby z samej liczby zarządzeń tworzyć sensację, ale żeby sprawdzić, na co faktycznie zmienia się plan wydawania pieniędzy mieszkańców Czeladzi.

Źródła i zakres porównania

Porównanie obejmuje budżet uchwalony 17 grudnia 2025 r., sprawozdanie na 30 czerwca 2026 r. oraz plan po uchwale z 12 sierpnia 2026 r. Nie stanowi zestawienia wszystkich późniejszych zmian budżetu. Kwoty w tekście zaokrąglono; dokumenty źródłowe podają wartości dokładne.