Dziedzictwo i rewitalizacja
Najbliżsi rywale Cechowni
Zabrze
Prinz Schoenaich i Warsztat Elektryczny
To część dawnej kopalni Królowa Luiza. Zabytkowe obiekty przystosowano do funkcji wystawienniczych, edukacyjnych i turystycznych. Odsłonięto ceglane elewacje, odrestaurowano wnętrza, zachowano dawną kuźnię, warsztat oraz fundamenty maszyny wyciągowej. Podobnie jak w Czeladzi, przemysłowa architektura została połączona ze współczesną ekspozycją i funkcją publiczną.
Pszów
Szyb Jan i dawna KWK Anna
Na terenie dawnej KWK Anna powstała biblioteka, przestrzeń dla jednostek miejskich, czytelnia plenerowa, plac zabaw i tereny wypoczynkowe. Zachowano maszynę wyciągową, elementy stalowe i przemysłową bryłę obiektu. Wieżę szybową przekształcono w punkt widokowy.
Jest to prawdopodobnie najbliższy Cechowni konkurent pod względem sposobu wykorzystania zabytku: dawna kopalnia, biblioteka, funkcje społeczne, zagospodarowanie otoczenia i zachowanie przemysłowej tożsamości miejsca.
Bytom
Zielony Kwartał KWK Rozbark
Projekt obejmuje szeroką rewitalizację dawnej kopalni. Na jej terenie działają już centrum wspinaczkowe, obiekty sportowe, przestrzenie edukacyjne i społeczne, izba tradycji, część gastronomiczna oraz tereny rekreacyjne. Powstała również infrastruktura związana z odnawialnymi źródłami energii.
Atutem Rozbarku jest skala przedsięwzięcia oraz połączenie dziedzictwa przemysłowego ze sportem, edukacją, rekreacją i zieloną transformacją.
Brenna / Górki Wielkie
Spichlerz „U Kossaków”
Wśród zgłoszeń znalazła się rewitalizacja XVIII-wiecznego spichlerza na Centrum Edukacyjno-Kulturalne „U Kossaków” w Górkach Wielkich. Nie jest to obiekt przemysłowy, ale podobnie jak Cechownia otrzymał nowe funkcje kulturalne i edukacyjne przy zachowaniu historycznego charakteru budynku.
Kochcice
Zabytkowa gorzelnia
Kolejną adaptacją historycznego obiektu jest gorzelnia przy pałacu Ludwika von Ballestrema w Kochcicach. Projekt obejmuje zabudowania z 1903 roku. To realizacja łącząca ochronę zabytku z nadaniem mu współczesnego zastosowania, dlatego może zostać przypisana do podobnej kategorii jak czeladzka Cechownia.
Jastrzębie-Zdrój
Pałac Ślubów
W zabytkowym obiekcie dawnego uzdrowiska odtworzono historyczne elementy dachu, stolarkę, detale architektoniczne i część pierwotnego wyposażenia. Wnętrza zostały przystosowane do funkcji reprezentacyjnych i administracyjnych.
Chorzów
Hutniczy Szlak Spacerowy
Dziedzictwo przemysłowe reprezentuje także drugi etap Hutniczego Szlaku Spacerowego „Śladem Dwóch Hut”. Projekt nie dotyczy jednego budynku. Wykorzystuje murale i elementy przestrzeni miejskiej do opowiadania historii hutnictwa i dawnych zakładów przemysłowych Chorzowa.
Współczesne realizacje
Mocni konkurenci w nowoczesnej architekturze
Nie wszystkie projekty można porównywać bezpośrednio z Cechownią. Kilka realizacji wyróżnia się jednak skalą, architekturą i sposobem wpisania w otoczenie.
Tychy
Przystań Paprocany
Budynek został częściowo ukryty pod wznoszącą się promenadą. Dzięki temu dach obiektu jest jednocześnie trasą spacerową, a strefa żeglarska pozostaje oddzielona od głównego ruchu pieszych bez stosowania ogrodzeń. Jest to rozwiązanie bardzo mocne pod względem architektury, krajobrazu i funkcjonalności.
Katowice
MDK Witosa
Dom kultury łączy się z parkiem, ogrodami społecznymi, placem zabaw, siłownią zewnętrzną i kładką pieszą. Projektanci wykorzystali naturalne ukształtowanie terenu, istniejące drzewa, podmokłe fragmenty działki i wydeptane wcześniej przez mieszkańców ścieżki. Obiekt posiada dach zielony, instalację fotowoltaiczną i rozwiązania zwiększające dostępność.
Rybnik
Galeria Sztuki Rzeczna
Galeria powstała w miejscu dawnego parkingu terenowego. Obiekt pełni funkcje wystawiennicze, edukacyjne i społeczne. Projekt został wyłoniony w konkursie architektonicznym, co jest jednym z dodatkowych kryteriów branych pod uwagę przez jury. Galeria jest częścią większej przebudowy całego kwartału miejskiego.
Rybnik
Osiedle TBS „Ajnfart”
To przykład współczesnej zabudowy mieszkaniowej uzupełniającej centrum miasta i tworzącej fragment nowego Kwartału Rzeczna.
Pełna lista
Pozostałe realizacje
Kultura, obiekty publiczne i lokalne centra 6 realizacji
- Pszczyńskie Centrum Kultury z salą widowiskowąPszczyna — nowy obiekt kulturalny połączony z funkcjami sportowymi i rekreacyjnymi.
- Rozbudowa budynku OSP i hali sportowejŻory — połączenie funkcji ratowniczych, sportowych i publicznych.
- Dom Ludowy ze strażnicą OSPKrzyżowice — lokalne centrum integracji mieszkańców.
- Zadaszenie widowni amfiteatru „Pod Muńcołem”Ujsoły — modernizacja przestrzeni przeznaczonej na wydarzenia plenerowe.
- Modernizacja Gminnego Ośrodka KulturyGoleszów — przebudowa obiektu służącego lokalnej kulturze.
- Centrum Kultury StodołaZamarski — adaptacja obiektu na salę wydarzeń, spotkań i działalności kulturalnej.
Parki, sport i przestrzenie rekreacyjne 8 realizacji
- Rewitalizacja centrum Jejkowic z centrum przesiadkowymJejkowice — przebudowa centrum gminy połączona z transportem, handlem i informacją turystyczną.
- Zagospodarowanie terenu przy ul. KrakowskiejWłodowice — nowa przestrzeń na działkach należących do gminy.
- Plac zabawDzięgielów — ogólnodostępna przestrzeń dla dzieci i rodzin.
- Zielona przestrzeńGoleszów Równia — miejsce rekreacji i spotkań mieszkańców.
- Park Sportowy MileniumWojkowice — stadion, boiska, skatepark, pumptrack, wodny plac zabaw, tężnia i strefy aktywności.Oficjalne zgłoszenie
- Staw KajakowyUstroń — zagospodarowanie terenu sportowo-rekreacyjnego.
- Centrum Sportu i Rekreacji MorgiŁodygowice — kompleks przeznaczony do sportu i wypoczynku.
- Padel UpKatowice — obiekt sportowy przystosowany do gry w padla.
Szkoły, zdrowie i mieszkalnictwo 4 realizacje
- Rozbudowa Zespołu Szkolno-Przedszkolnego nr 3Tarnowskie Góry — współczesna architektura edukacyjna inspirowana formą domu i dziecięcych klocków.Oficjalne zgłoszenie
- Nowy Ośrodek ZdrowiaMiędzyrzecze Górne — dostępny i energooszczędny budynek podstawowej opieki zdrowotnej.Oficjalne zgłoszenie
- Rozbudowa szkoły podstawowejIłownica — nowy segment szkoły z rozwiązaniami energooszczędnymi i dostępnością dla osób z niepełnosprawnościami.Oficjalne zgłoszenie
- Rozbudowa Zespołu Szkolno-PrzedszkolnegoKalej — przedszkole, żłobek, sala gimnastyczna, retencja deszczówki i infrastruktura sportowa.Oficjalne zgłoszenie
Analiza
Czy Cechownia ma szansę?
Cechownia ma kilka mocnych argumentów. Jest rozpoznawalnym zabytkiem, zachowuje ważną część górniczej historii Zagłębia, łączy muzeum, bibliotekę, funkcje kulturalne i edukacyjne oraz posiada zagospodarowane otoczenie z zielenią, placem zabaw i przestrzenią rekreacyjną.
Konkurencja nie jest jednak symboliczna. Zabrze, Pszów i Bytom zgłosiły realizacje o bardzo podobnym charakterze. Tychy, Katowice i Rybnik przedstawiły natomiast projekty wyróżniające się współczesną architekturą, funkcjonalnością i dobrym połączeniem budynków z przestrzenią publiczną.
Na korzyść Czeladzi działa skala przemiany Saturna oraz znaczenie tego miejsca dla tożsamości miasta. Ostateczna ocena będzie jednak zależała od tego, do jakiej kategorii jury przypisze Cechownię i z którymi realizacjami zostanie ona bezpośrednio zestawiona.
Atuty Cechowni
- zachowanie dziedzictwa przemysłowego
- nowe funkcje publiczne
- związek z historią miasta
- skala rewitalizacji Saturna
Najmocniejsza konkurencja
To zestawienie redakcyjne, nie formalny ranking jury.
- Pszów
- Zabrze
- Bytom
- Tychy
- Katowice
- Rybnik
Nagroda Publiczności
Mieszkańcy również będą mogli zagłosować
Od 1 do 31 sierpnia 2026 roku ma trwać internetowy plebiscyt publiczności. Wynik tego głosowania nie wpłynie na werdykt jury, ale realizacja z największą liczbą głosów otrzyma osobną Nagrodę Publiczności.
Oficjalne wyniki konkursu mają zostać ogłoszone podczas gali planowanej na październik lub listopad 2026 roku.
Link do głosowania opublikujemy po uruchomieniu plebiscytu.
Dokument
Oficjalna lista konkursowa obejmuje 30 realizacji, w tym Cechownię dawnej kopalni Saturn.
Fakt
Czeladź konkuruje z dużymi rewitalizacjami i nowymi obiektami publicznymi z całego województwa.
Pytanie
Do jakiej kategorii jury przypisze Cechownię i z którymi realizacjami zostanie bezpośrednio porównana?
Komentarze
Nie ma jeszcze komentarzy pod tym artykułem.