Nowe mieszkania, ale mniejszy własny zasób gminy. Rosnący budżet, ale też deficyt i zobowiązania. Nagroda za gospodarowanie wodą, ale pytania o przebudowę sieci na Przełajskiej. Ponad 83 proc. poparcia wyborczego, które nie oznacza 83 proc. zadowolonych mieszkańców.

Październikowe wydanie samorządowego miesięcznika „Echo Czeladzi” poświęciło dużą część numeru podsumowaniu trzeciej kadencji burmistrza Zbigniewa Szaleńca. Rozmowa zatytułowana „Jak zmieniła się Czeladź, czyli na półmetku trzeciej kadencji” zajmuje fragmenty siedmiu kolejnych stron, od czwartej do dziesiątej. Jest też głównym tematem okładki.

Burmistrz opowiada o inwestycjach, mieszkaniowym boomie, pozyskiwaniu funduszy, sukcesach w rankingach i konflikcie z większością Rady Miejskiej. To tematy, o których warto rozmawiać. Wiele przywołanych przedsięwzięć rzeczywiście zmienia miasto: rewitalizacja obiektów po kopalni Saturn, rozwój kultury, nowe mieszkania i infrastruktura sportowa nie są wymysłem miejskiej promocji.

Ale bilans samorządu nie może kończyć się na prezentacji osiągnięć. Potrzebuje także zestawienia kosztów, struktury własności, terminów, wyzwań oraz argumentów osób, które podejmowane decyzje oceniają inaczej.

Dlatego uzupełniamy obraz przedstawiony w „Echu”. Nie po to, by zaprzeczać zmianom w Czeladzi, lecz by pokazać również to, czego czytelnik miejskiego miesięcznika nie dowiedział się z wywiadu.

1. 83,42 proc. w wyborach to nie 83 proc. mieszkańców zadowolonych z rządów

Na stronie 10 „Echa Czeladzi” burmistrz przedstawia ponad 80 proc. mieszkańców jako zadowolonych z jego rządów i programu. W wypowiedzi tej wynik wyborczy zestawiono z układem sił w Radzie Miejskiej.

Wybory w 2024 r. Zbigniew Szaleniec rzeczywiście wygrał zdecydowanie: otrzymał 9047 ważnych głosów, co stanowiło 83,42 proc. ważnych głosów oddanych na kandydatów. Ten wynik potwierdzają dane wyborcze i informacja opublikowana przez sam Urząd Miasta.

Jednak według obwieszczenia Komisarza Wyborczego w Katowicach I w Czeladzi uprawnionych do głosowania było 23 696 osób. Poparcie uzyskane przez zwycięskiego kandydata odpowiadało zatem około 38,18 proc. uprawnionych do głosowania (9047 ÷ 23 696).

To nie oznacza, że pozostali mieszkańcy byli przeciwni burmistrzowi: część oddała głos na kontrkandydatkę, część nie głosowała, a osoby nieuprawnione do głosowania nie uczestniczyły w wyborach. Ale równie nieuprawnione byłoby traktowanie udziału w ważnych głosach jako aktualnego odsetka zadowolonych mieszkańców.

Wynik wyborczy sprzed dwóch i pół roku nie zastępuje reprezentatywnego badania opinii. Redakcja nie dopowiedziała tego rozróżnienia.

Źródła: obwieszczenie Komisarza Wyborczego, s. 8; komunikat Urzędu Miasta z 8 kwietnia 2024 r..

2. Mieszkaniowy boom a demografia. Czy budowa lokali rozwiązuje problem wyludniania?

Burmistrz przedstawia nowe budownictwo jako sposób na zahamowanie depopulacji. Taki kierunek ma uzasadnienie, ale skuteczność należy sprawdzać również w danych o ludności, a nie wyłącznie przez liczbę mieszkań.

Przyjęta przez Radę Miejską „Ocena zasobów pomocy społecznej za rok 2025” wskazuje 27 591 mieszkańców na 31 grudnia 2025 r. według zastosowanej w tym dokumencie ewidencji. Osoby w wieku przedprodukcyjnym stanowiły 14,62 proc., a w wieku poprodukcyjnym 31,31 proc.

Dokument wyraźnie informuje o rozbieżnościach pomiędzy różnymi zestawieniami ludności. Dlatego tych 27 591 osób nie należy bez wyjaśnienia metodyki porównywać z liczbami GUS ani używać jednej liczby do obliczania tempa depopulacji.

Dane potwierdzają jednak silne starzenie się czeladzkiej społeczności. Samo powstanie nowych lokali nie jest jeszcze dowodem, że sytuacja demograficzna się poprawiła.

Warto zatem pytać, ile gospodarstw domowych w nowych osiedlach przeprowadziło się z innych miast, ilu mieszkańców zmieniło adres w obrębie samej Czeladzi i jak inwestycje wpłynęły na liczbę osób płacących tutaj podatki.

Źródło: Uchwała XXVII/421/2026, załącznik, s. 3.

3. „Praktycznie nie istnieje bezrobocie”? Dokument miasta podaje 583 osoby

Na stronie 6 wywiadu burmistrz mówi o Czeladzi jako o ośrodku gospodarczym, w którym bezrobocie praktycznie nie istnieje.

Tymczasem w tej samej oficjalnej ocenie zasobów pomocy społecznej podano, że na koniec 2025 r. 583 mieszkańców Czeladzi figurowało jako osoby bezrobotne w Powiatowym Urzędzie Pracy w Będzinie. Wśród nich było 248 kobiet. Podana w dokumencie stopa bezrobocia 6,4 proc. dotyczy powiatu będzińskiego, a nie osobno miasta Czeladź.

Nie wynika z tego, że władze nie mają osiągnięć w tworzeniu warunków dla firm. Wynika jedynie, że hasło o praktycznym braku bezrobocia wymaga liczbowego kontekstu.

Źródło: Ocena zasobów pomocy społecznej za 2025 r., s. 3.

4. Nowe mieszkania to nie zawsze własny zasób gminy

„Echo” informuje o ponad 350 oddanych mieszkaniach na wynajem i kolejnych przedsięwzięciach. To ważny rezultat. Trzeba jednak oddzielić liczbę wybudowanych lokali od ich własności.

Przy ul. Hallera powstało 287 mieszkań na wynajem. Inwestorem przedsięwzięcia jest TBS DOMBUD sp. z o.o., jednak nazwa spółki nie oznacza, że lokale udostępniono mieszkańcom w klasycznym modelu partycypacyjnym TBS. Gmina Czeladź wynajmuje lokale od spółki, a następnie podnajmuje je mieszkańcom. Inwestycję zrealizowano z wykorzystaniem wsparcia z Funduszu Dopłat.

Odrębną inwestycją są 74 mieszkania przy ul. 21 Listopada w ramach SIM Zagłębie. Łącznie oba przedsięwzięcia obejmują 361 mieszkań, opisanych we wcześniejszym bilansie mieszkaniowym wCzeladzi TV. Są to lokale należące do odrębnych podmiotów, a nie automatycznie bezpośrednia własność Gminy Czeladź.

Źródła dotyczące modelu realizacji mieszkań przy Hallera: zarządzenie Burmistrza Czeladzi nr 98/2024; regulamin podnajmu lokali przy Hallera; informacja inwestora o wsparciu z Funduszu Dopłat.

Czytaj także: Hallera i Kondratowicza w Czeladzi. Czyje są mieszkania? — dokumenty dotyczące własności oraz najmu i podnajmu mieszkań przy Hallera.

Z kolei porównanie dokumentów mieszkaniowych przedstawione w tej analizie redakcji wskazuje spadek własnego zasobu gminy z 2151 lokali na 31 grudnia 2013 r. do 1869 lokali na 30 czerwca 2023 r. Różnica to 282 lokale, czyli około 13,1 proc. Według zamieszczonego tam zestawienia rocznych informacji o stanie mienia w latach 2015–2025 sprzedano 327 zwykłych lokali komunalnych. Są to różne okresy i różne kategorie. Nie można utożsamiać spadku o 282 lokale ze sprzedażą 327 mieszkań. Na zmianę stanu zasobu wpływały również inne operacje i zdarzenia.

Na koniec 2025 r. 211 osób znajdowało się na liście oczekujących na mieszkanie, w tym 104 oczekiwały na najem socjalny. Sprzedaż mieszkań zajmowanych przez najemców ma określone zalety dla nabywców i może ograniczać koszty utrzymania miejskich nieruchomości. Zmniejsza jednak zasób, którym gmina może bezpośrednio dysponować.

Pojawia się także problem dostępności cenowej. Jak opisaliśmy w materiale z 7 października 2026 r., mieszkańcy SIM przy ul. 21 Listopada 23 skierowali do sądu pozwy dotyczące podwyżki czynszu z 22,38 zł do 29,02 zł za m². Sam fakt wniesienia pozwów nie przesądza zasadności zarzutów ani wyniku postępowań.

Rzetelny bilans mieszkalnictwa musi jednocześnie pokazywać budowę, sprzedaż, własność, czynsze i kolejkę oczekujących.

Źródła: analiza zasobu i dokumentów mieszkaniowych wCzeladzi TV; materiał o pozwach dotyczących czynszu SIM. Zestawienie historyczne i suma sprzedaży pochodzą z przywołanej analizy redakcji, która przedstawia rozbicie roczne i dokumenty źródłowe; nie przeprowadzono tu ponownie kontroli wszystkich transakcji. Liczbę oczekujących potwierdza także raport o stanie miasta za 2025 r..

5. Potrojony budżet. A jaki był rzeczywisty wynik finansowy?

W wywiadzie wzrost miejskiego budżetu przedstawiany jest jako miara rozwoju. To istotny wskaźnik, lecz nie wyczerpuje obrazu finansów.

Oficjalne sprawozdanie z wykonania budżetu za 2025 r. przedstawia:

Pozycja Wykonanie za 2025 r.
Dochody 250 217 123,10 zł
Wydatki 310 856 068,42 zł
Wydatki majątkowe 112 425 800,31 zł
Wynik budżetu –60 638 945,32 zł

W 2025 r. miasto zrealizowało bardzo duże wydatki inwestycyjne, ale także zamknęło rok deficytem ponad 60,6 mln zł. Deficyt nie oznacza automatycznie niegospodarności ani zadłużenia zaciągniętego w tej samej wysokości. Zestawienie wykonania pokazuje m.in. wolne środki i inne źródła przychodów finansujących potrzeby budżetu.

Według sprawozdania Rb-Z za II kwartał 2026 r., zobowiązania zaliczane do tytułów dłużnych wynosiły na 30 czerwca 2026 r. 39 538 983,86 zł.

Uchwała budżetowa XXXII/494/2026 z 30 września 2026 r. określała po zmianach dochody w wysokości 336 318 238,83 zł, wydatki 340 297 662,01 zł i planowany deficyt 3 979 423,18 zł. Późniejsze aktualizacje planu mogły nieznacznie zmienić sumy dochodów i wydatków; przytoczone tu wartości dotyczą dokładnie wskazanej uchwały, a nie stanu „na dziś”.

Powyższych liczb nie należy sumować ani bezpośrednio porównywać jako tego samego okresu: to wykonanie 2025 r., stan zadłużenia na 30 czerwca 2026 r. i plan według uchwały z 30 września 2026 r.

Mieszkańcy powinni otrzymać nie tylko zestawienie dotacji i wartości inwestycji, lecz także koszty wkładu własnego, prognozowane wydatki eksploatacyjne i wpływ nowych projektów na przyszłe budżety.

Źródła: sprawozdanie z wykonania budżetu 2025 r., tabela na s. 85; uchwała XXXII/494/2026, s. 1; źródłowe sprawozdanie Rb-Z.

6. Przełajska: przebudowa drogi a odrębny projekt wodociągowy

W „Echu” burmistrz zaznacza, że niemal zawsze wraz z remontem drogi wymienia się wszystkie sieci podziemne. Właśnie dlatego warto uważnie przyjrzeć się Przełajskiej.

15 października 2026 r. zawarto umowę na przebudowę ulicy o wartości 10 649 817,47 zł. Okres realizacji to 26 miesięcy, a zamówienie obejmuje roboty w formule „projektuj i buduj”, w tym drogę, odwodnienie, kanalizację deszczową i usuwanie kolizji z istniejącą infrastrukturą.

W wieloletnim planie rozwoju i modernizacji urządzeń wodociągowych i kanalizacyjnych na lata 2027–2029, zatwierdzonym uchwałą XXIX/442/2026, znajduje się równocześnie odrębny projekt pompowni oraz przebudowy około 1300 m istniejącej sieci wodociągowej przy ul. Przełajskiej. W tabeli, w wierszu 8, na 2029 r. przypisano 150 000 zł netto na projekt. Uzasadnienie wskazuje poprawę bezpieczeństwa dostaw, ciśnienia i ograniczenie awarii.

Odczyt tabeli: nagłówek lat znajduje się na pierwszej stronie załącznika, a wiersz 8 na następnej. Kwota 150 000 zł jest w kolumnie 2029 r. Dotyczy projektu, nie pełnego kosztu robót budowlanych.

Nie ma obecnie podstaw, by przesądzać, że nowy asfalt będzie musiał być rozkopany. Prace mogą zostać skoordynowane, przeprowadzone poza jezdnią lub technologią bezwykopową. Jednak z dostępnych dokumentów nie wynika jeszcze jednoznacznie, jaki jest uzgodniony harmonogram obu inwestycji i czy kompleksowa modernizacja sieci nastąpi przed wykonaniem docelowej nawierzchni.

To konkretne pytanie do MZGK i Czeladzkich Wodociągów, nie gotowy zarzut niegospodarności.

Źródła: wieloletni plan, tabela, s. 2–3 oraz uzasadnienie s. 6; ogłoszenie o wyniku postępowania i dacie umowy; wcześniejszy materiał redakcyjny.

7. Water City Index: wysoka pozycja, ale nie świadectwo stanu każdej rury

„Echo Czeladzi” informuje o drugim miejscu Czeladzi w Water City Index 2026 wśród 152 miast średniej wielkości. To rezultat potwierdzony przez organizatorów i partnerów rankingu. Pierwsze miejsce zajęło Mrągowo, trzecie Wieliczka.

Wyróżnienie zasługuje na odnotowanie. Ranking uwzględnia jednak wiele różnych wskaźników, a pozycja sumaryczna nie zastępuje inwentaryzacji poszczególnych odcinków sieci, historii awarii czy harmonogramu modernizacji.

Miasto może uzyskać wysoką ocenę w wielowymiarowym rankingu, a jednocześnie mieć odcinki wodociągów i kanalizacji wymagające kolejnych inwestycji. To nie są sprzeczne stwierdzenia.

Dla mieszkańców znaczenie mają również dane o stratach wody, awariach, przerwach w dostawach, stanie technicznym i realnych terminach remontów. Właśnie taki kontekst powinien towarzyszyć informacji o nagrodzie.

Źródła: Water City Index 2026 – PLGBC; informacja metropolii krakowskiej o metodologii i miejscach w rankingu.

8. Radni blokują rozwój czy korzystają z kompetencji do oceny majątku gminy?

Końcówka wywiadu to obszerna krytyka radnych opozycyjnych. Burmistrz zarzuca im m.in. blokowanie propozycji sprzedaży działek potrzebnych inwestorom.

Warto zestawić tę ocenę z konkretnym przypadkiem nieruchomości nr 4918/1 przy ul. Scheiblera, której dotyczyły projekty zgody na zbycie prawa użytkowania wieczystego. Według przywołanej analizy redakcji, 24 czerwca 2026 r. głosy rozłożyły się 7 za, 11 przeciw, 1 wstrzymujący się. Po ponownym przedstawieniu sprawy 12 sierpnia było 7 za, 9 przeciw i 3 wstrzymujące się.

W dyskusji padały pytania o zainteresowanie inwestorów oraz dokumentację decyzji. Burmistrz wskazywał na korzyści dla budownictwa i dochodów miasta. Obie perspektywy należy przedstawić mieszkańcom w sposób umożliwiający ocenę.

Zgoda na zbycie może być korzystna. Odmowa nie jest jednak sama w sobie dowodem działania przeciw interesowi gminy. Radni mają obowiązek rozważać skutki decyzji majątkowych.

Do pełnej oceny warto udostępnić wycenę nieruchomości, warunki zbycia, oczekiwane wpływy, dokumenty przedstawione radnym i uzasadnienia przeciwnych stanowisk.

Źródło: głosowania i dokumenty sprawy Scheiblera – analiza wCzeladzi TV. Wyniki przytaczamy za wcześniejszą analizą, wskazującą protokoły i materiały sesyjne; nie przedstawiamy ich jako nowej kontroli imiennych głosowań.

9. Inwestycja to nie tylko przecięcie wstęgi. Kto zapłaci za utrzymanie?

Nowe obiekty rekreacyjne są ważnym elementem oferty miasta. Ich koszty nie kończą się jednak z odbiorem budowy.

Na przykład, według opracowania Czeladzkich Wodociągów przytoczonego w analizie basenu na Grabku, w 2025 r. koszty eksploatacyjne basenu bez amortyzacji wyniosły 1 101 362,74 zł netto, natomiast przychody netto ze sprzedaży biletów 317 332,21 zł. Przychody biletowe pokryły około 28,8 proc. tych kosztów. Różnica między wskazanymi pozycjami to około 784 tys. zł.

Nie jest to pełna strata bilansowa ani zestawienie wszystkich form finansowania obiektu. Publiczna pływalnia nie musi na siebie zarabiać: realizuje również zadania społeczne, sportowe i zdrowotne. Rzecz w tym, by mieszkańcy znali skalę i trwałość finansowania.

Przy kolejnych przedsięwzięciach, takich jak remont hali MOSiR i kryta pływalnia, warto podawać nie tylko koszt budowy oraz dofinansowanie, lecz także roczne prognozy i rzeczywiste koszty eksploatacji.

Źródło: wCzeladzi TV, rozliczenie basenu na Grabku za 2025 r.. Dane przytaczamy za wcześniejszą analizą redakcji; nie przeprowadzono ponownie kontroli źródłowego opracowania spółki.

10. Ile kosztuje „Echo Czeladzi” i inne działania promocyjne?

Na stronie 23 październikowego „Echa” wydawcą wskazano Urząd Miasta Czeladź, a nakład określono na 4500 egzemplarzy. Nie jest to prywatna gazeta niezależnego wydawcy.

We wcześniejszej analizie wCzeladzi TV dotyczącej dokumentacji druku przedstawiono dane z postępowania obejmującego 11 wydań w 2026 r. Po dodatkowym etapie oferta TOP DRUK miała wynosić 48 510 zł brutto. Nie wolno uznawać tej wartości za całkowity koszt funkcjonowania miesięcznika: nie obejmuje ona automatycznie wszystkich kosztów pracy redakcyjnej, składu, fotografii i dystrybucji.

Osobno analiza wydatków promocyjnych wykazała w rozdziale 75075 „Promocja jednostek samorządu terytorialnego” wykonanie 92 510,31 zł za 2024 r. i 258 083,44 zł za 2025 r. W pierwotnym budżecie na 2026 r. zapisano 407 046 zł. Nie są to wszystkie koszty promocji miasta i nie należy automatycznie dodawać do tych sum kosztu druku gazety bez sprawdzenia klasyfikacji budżetowej.

Kwoty rozdziału 75075 potwierdzają także dokumenty urzędowe: wykonanie 2024 r., Rb-28S za 2025 r. i pierwotna uchwała budżetowa na 2026 r.. Kwotę oferty druku przytaczamy za wcześniejszą analizą redakcji, bez ponownej kontroli całego postępowania.

Samorząd ma powód, by informować mieszkańców o zadaniach, usługach i inwestycjach. Ale jeśli największy materiał miejskiego miesięcznika to obszerna prezentacja własnych sukcesów burmistrza połączona z jego oceną politycznych przeciwników, zasadne staje się pytanie o wyraźne oddzielenie informacji publicznej od wizerunkowej promocji władz.

Nie ma w zgromadzonych materiałach podstaw, by twierdzić, że wydawanie gazety jest z tego powodu nielegalne lub że druk został przepłacony. Można natomiast żądać transparentnego rachunku kosztów i jasnych standardów redakcyjnych.

Źródła: „Echo Czeladzi” nr 10/394, s. 23; teczka materiałów o druku i redakcji; wydatki promocyjne – analiza redakcyjna.

11. Prawdziwy bilans wymaga dwóch kolumn

W październikowym „Echu Czeladzi” znalazły się także wartościowe materiały o Zakładach Ceramicznych „Józefów”, historii górnictwa, lokalnej kulturze, edukacji, sporcie i działalności organizacji społecznych. Ich znaczenia nie sposób umniejszać.

Problem zaczyna się wtedy, gdy przedstawianie działań samorządu zmienia się w jednostronną ocenę władz, a czytelnik nie dostaje danych koniecznych do jej sprawdzenia.

Każda nowa inwestycja ma koszt budowy i utrzymania. Każde mieszkanie ma właściciela i konkretny model finansowania. Każdy sukces w rankingu współistnieje z potrzebą rozwiązywania dalszych problemów. Każda uchwała dotycząca majątku gminy powinna dać się ocenić na podstawie dokumentów, a nie politycznych etykiet.

Oczekujemy od miasta pełnego bilansu mieszkaniowego, danych demograficznych, kosztów nowych obiektów, harmonogramu remontów sieci oraz rozliczenia wydatków na promocję. Zapraszamy burmistrza, urząd, radnych, Czeladzkie Wodociągi i podmioty mieszkaniowe do przekazania udokumentowanych wyjaśnień. Ich stanowiska powinny zostać przedstawione czytelnikom wraz z dokumentami.

Czeladź rzeczywiście się zmienia. Pytanie brzmi nie tylko: co wybudowano? Równie ważne jest: jakim kosztem, dla kogo, z jakim skutkiem i co wciąż pozostaje do zrobienia?

Stan opracowania: 28 października 2026 r. Materiał ma charakter uzupełnienia informacji, nie stwierdzenia naruszeń prawa ani rozstrzygnięcia sporów. Wartości dotyczą wskazanych dat, zakresów i jednostek. Grafika główna jest ilustracją AI, a nie fotografią dokumentacyjną. Przy fragmentach opartych na wcześniejszych analizach portalu wskazujemy ich pochodzenie oraz zakres ponownej weryfikacji. Materiał nie zawiera odpowiedzi wszystkich zainteresowanych podmiotów na postawione pytania i pozostaje otwarty na udokumentowane uzupełnienia.

Korekta redakcyjna — 28 października 2026 r.

W pierwotnej wersji artykułu nieprecyzyjnie określiliśmy formułę realizacji mieszkań przy ul. Hallera, utożsamiając nazwę inwestora TBS DOMBUD z modelem udostępniania lokali. Poprawiliśmy ten fragment na podstawie dokumentów dotyczących najmu i podnajmu. Dziękujemy czytelnikowi za zwrócenie uwagi i przepraszamy za nieścisłość.